دانلود پایان نامه

ه و تصفیه خون به ویژه در بیماریهای عفونی استفاده می شود. گونه سیکوریوم آندیوا همان “آندیو” است که گیاه در حال رشد و جوان آن به عنوان سالاد مصرف می شود. در زیر به برخی از خواص دارویی برخی از گونه های تیره کاسنی می پردازیم.
گونه بابا آدم1 ، ریشه آن دارای اینولین است. ریشه ی باباآدم دارای اثرات صفرا آور، مدر، معرق، دفع اسید اوریک و پایین آورنده قند خون است.

گونه غافث2 دارای اینولین و ماده تلخ بنام اوپاتورین(قی آور) است. این گیاه اشتها آور، مدر ، مقوی و معرق است.
گل گندم3 دارای موسیلاژ، تانن و یک ماده رنگی بنام “سیانین” بوده و اثر مدر دارد. به علاوه در سرماخوردگی، جهت رفع سرفه بکار می رود.گل رنگ4، روغن دانه ی آن دارای اثر ملینی و کاهش دهنده کلسترول است. خارمریم5، دارای سیلیمارین و اثر آنتی هپاتوتوکسیک است. شکرتیغال6 یا شکر تیهال دارای خواص نرم کننده مجاری تنفسی و ضد سرفه است. زنجبیل شامی7 ریشه ی آن 40 درصد اینولین دارد و مقوی، مدر، اشتهاآور، ضد باکتری و ضد عفونی کننده است.
افسنطین8، برگ آن دارای ماده ای تلخ بنام ابسینتین و قسمت هوایی آن دارای اسانس حاوی تویون است و اثرات مقوی، قاعده آور، ضد کرم وضد عفونی کننده دارد.ترخون از گیاه دیگر این جنس است که اثر ضد کرم دارد.
بومادران9، سر شاخه های آن دارای اسانس است و دارای اثر ضد نفخ و جهت درمان هموروئید بکار می رود. بابونه رومی10، اسانس بابونه به عنوان مقوی تلخ، بادشکن،ضد عفونی کننده به کار میرود. بابونه آلمانی11 نیز یک گیاه دارویی است که دارای اثرات ضد اسپاسم، ضد نفخ و ضد التهاب می باشد و در درمان استوماتیتیس مزمن حاصل از شیمی درمانی موثر بوده و تعداد نوتروفیل ها را در نوتروپنی افزایش می دهد. گل مینا12 دارای ساپونین، موسیلاژ فراوان و اینولین بوده و اثر مقوی و معرق دارد. گل های بابونه گاو چشم13 دارای “پیرترین” است و به عنوان ضد عفونی کننده و دور کننده حشرات استفاده می شود.
از ریشه گیاه آقحوان به عنوان مقوی معده در طب سنتی استفاده می نمایند. از سرشاخه های شاهسپرم14 به عنوان آرام بخش استفاده می نمایند (3و23).
2-2. مشخصات جنس” بومادران”

بومادران از نظر ردهبندی جزو دسته گیاهان گلدار نهاندانه (Angiospermae)، دولپه (Dicotyledon)، پیوسته گلبرگ (Sympetalae)، راسته گل استکانی (Campanulales)، تیره کاسنی یا آفتابگردان (Compositae)، زیر تیره توبولی فلورا (Tubuliflorae)، تبار آنتمیده (Anthemideae) و جنس آچیلا (Achillea L.) است (45).
جنس بومادران (Achillea) یکی از مهمترین جنس های خانواده کاسنی (Asteraceae) است که بخشهايي از اروپا و آسيا به صورت خودرو رويش داشته و از نظر دارويي بسيار حايز اهميت است (29). بومادران ازجمله گياهان دارويي و زينتي است که گونه هاي مختلف آن به صورت وحشي در مناطق مختلف ايران رويش دارند. اين گونه ها به عنوان گياهاني کم توقع مي توانند در فضاي سبز مناطق خشک مورد استفاده قرار گيرند (36). در دنیا بیش از 100 گونه از این جنس وجود دارد (23و60). این گیاه در صنایع داروسازی کاربرد زیادی دارد مواد موثره آن اشتهاآور است و سبب هضم غذا می شود از دم کرده آن برای کاهش فشارخون استفاده می کنند و در صنایع آرایشی، بهداشتی، تهیه کرم و پماد از آن استفاده می شود(6). در قرون وسطی بومادران (Achillea millefolium) را برای بندآوردن خونریزی بینی، درمان اختلالات قاعدگی، بی خوابی، اختلالات بینایی، اخلاط خونی (وجود خون در ادرار) ، صرع و غیره بکار می بردند (23و13). بومادران(Achillea millefolium) دارای اثر قوی ضد تشنج، رفع بواسیر و التیام دهنده زخم و جراحات است . همچنین دم کرده سرشاخه های گلدار این نوع بومادران در رفع گاستریت های حاد و مزمن، رفع نفخ و ترشی معده اثر نافع دارد (23). بومادران (Achillea millefolium ) به دلیل قابض بودن، بواسیرهای خونی و اسهال های ساده را درمان می کند و چون در این گونه موارد بطور قاطع عمل میکند اعتقاد مردم نسبت به آن در طی قرون متمادی همواره زیاد بوده است (23و25). بومادران زرد در طب سنتی کشور اردن به عنوان داروی ضد نفخ مورد استفاده قرار می‌گیرد، در صورتی که در ترکیه به عنوان داروی تسکین دهنده دردهای شکمی و التیام دهنده زخمهای پوستی کاربرد دارد (51). بومادران ( Achillea ptarmica) بند آورنده خون، زیادکننده ترشحات بزاق و عطسه آور است.گرد ریشه و برگ گیاه را سابقا برای ایجاد عطسه به منظور رفع سردردهای یکطرفه بکار می برده اند ولی این کار وخصوصا برای مبتلایان به فشارخون و فتق مضر بوده است. با جویدن ریشه این گیاه، ترشحات بزاق تحریک می گردد و افزایش حاصل می کند ولی چون طعم ریشه تلخ و تند است از این جهت نمی توان استفاده کامل ازآن به منظور فوق بعمل آورد. در استعمال خارج، سابقا از ریشه آن با اثر دادن بر روی پوست بدن، جهت رفع خون مردگی استفاده بعمل می آورده اند. بومادران ( Achillea santolina) دم کرده آن در محلهای رویش گیاه، به عنوان مقوی معده، نیرو دهنده و معرق مصرف می شود. بومادران ( Achillea ageratum) به عنوان نیرو دهنده، قابض، ضد خونروی، ضد کرم و همچنین التیام دهنده استفاده می شود (24).
بومادران گیاهی چند ساله علفی، دو لپه از تیره آفتابگردان یا مرکبان می باشد. تیره مرکبان ، یکی از بزرگترین تیره های گیاهی است. و در حدود ۱۱۰۰جنس و ۲۳۰۰۰ گونه گیاهی دارد. جنس بومادران در زیر تیره گل آفتابی ها قرار دارند. یعنی هم گلهای لوله ای و هم گلهای زبانه ای دارند.گلهای لوله ای در مرکز کپه و گلهای زبانه ای در حاشیه کپه قرار دارند.در گیاهان تیره مرکبان هر گل دارای ۵ پرچم بوده وبساک آنه
ا به هم چسبیده و لوله ای را تشکیل میدهند.گل آذین از نوع کپه ومیوه از نوع فندقه یا (Achene)می باشد.در جنس بومادران نهنج کپه دارای فلسهای زیادی بوده و در فندقه پرک همیشه موجود نیست . بومادران معمولا تا ارتفاع ۹۱ سانتی متری  ومعمولا به فرم تک ساقه ای رشد می کند و در قسمت انتهایی چند شاخه می شود.برگها به صورت متناوب در طول ساقه بوده ومعمولا ۷ تا ۱۲ سانتی متر طول دارندو دارای برگچه های بسیار ی هستند.و این حالت به بومادران ظاهری پر مانند وظریفی می دهد.هر گل آذین کپه در حدود ۲۰ الی ۲۵ گل به رنگهای سفید و زرد وقرمز و نارنجی و .. می باشد. بومادران سفید و زرد رنگ به وفور در مراتع روستای باللوجه یافت میگردد.گلهای بومادران زنبورهای عسل را به خود جلب می کنند وهمچنین به خاطر گلهای زیبایش در فضای سبز کشت می گردد.از طریق بذر به آسانی تکثیر می یابد.
بومادران گیاهی پوشیده از کرک، برگ‌های ساده یا شانه‌ای مرکب پوشیده از کرک یا فاقد آن، کپه ناجور گل معمولاً کوچک کم و بیش دارای (دم گل آذین بلند یا فاقد آن) گل آذین منفرد یا کم و بیش دیهیم مجتمع، گریبان مستطیلی، استوانه‌ای تا نیمه کروی فشرده، برگ‌ها زاویه دار یا نوک کند و دارای حاشیه شفاف، گل‌های زبانه‌ای سفید، زرد یا قرمز، نهنج مخروطی یا مقعر، فلس دار، کاهک نیزه‌ای یا مستطیلی و نازک، بدون کلروفیل، نوک کند، بریده بریده یا نوک تیز و رگه‌ی میانی آن غیر ممتد. فندقه ها فشرده یا گرد، دارای رگه‌ی مشخص اما بدون بال جانبی است.

2-2-1. رويشگاه و پراکنشگیاه بومادران
جنس بومادران (Achillea) گياهاني علفي و چند ساله، از خانواده كاسني (Asteraceae) هستند. در اين خانواده 900 جنس و حدود 13000 گونه وجود دارد كه در نقاط مختلف كره زمين پراكنده اند (3). موطن اصلي بومادران در نيمكره شمالي بويژه در نواحي كوهستاني نقاط مختلف اروپا و در زمينهاي مرطوب مركز و جنوب اروپا، شرق آسيا و شمال افريقا بيان شده است. بيشترين انتشار اين خانواده در نواحي معتدله و سرد كره زمين است (7). اين جنس در ايران 19 گونه گياه علفي چندساله معطر دارد که 7 گونه آن انحصاري ايران مي‌باشد. بومادران در مناطق مختلف كشورمان به صورت خودرو رشد میکند. این گیاه بومی شمال غرب اروپا و شمال ایرلند است، اما در عراق، افغانستان، پاکستان، آناتولی، آسیای مرکزی، لیبی، قبرس، سینا، سوریه، فلسطین، ماورای قفقاز، تالش، ترکمنستان، لبنان و قفقاز نیز یافت میشود (45).
2-2-2. اهمیت اقتصادی و موارد مصرف بومادران
تاکنون دانشمندان بالغ بر 100 ترکیب بیولوژیک فعال در بومادران کشف نموده اند. بومادران دارای مواد تلخ و اسانس‌های فرار است که این مواد خاصیت ضد التهاب و ضد اسپاسم دارند و ترشحات معده را تحریک می‌کنند. تحقیقاتی که در سالهای اخیر بر روی روغنهای فرار A. biebersteinii انجام شده نشان داده است که تاثیرات این مواد فراتر از تاثیرات صرفا شیمیایی بوده و خواصی چون خواص ضد باکتری، ضد قارچ، آنتی اکسیدانت، حشره کش، علف کش و التیام دهنده زخم را به آن نسبت داده اند (12و13و14و15) . مصرف مقدار زیاد این روغن سبب سر درد، سرگیجه می‌شود. از نظر ترکیبات شیمیایی دارای اسانس روغنی فرار و ماده‌ی (HCN گلوکوزید)، آکیلیئین (آشیلین)15می‌باشد گل‌های بومادران دارای اسانس روغنی فرا و ماده‌ای به نام آزولن16می‌باشد وجود کولین17در این گیاه موجب کاهش فشار خون می‌گردد. در هر 100 گرم از گل‌های آن 100-12 میلی گرم ماده‌ی آزولن وجود دارد. اما مقدار آن در برگ‌های گیاه و پوست ساقه آن خیلی جزئی است. علاوه بر این موادی نظیر : گوآیازولن18، کامازولن19، بتونیسین20، نوعی استاچیدرین21، بتائین22، باز C، آپیژنین آزاد23، گلوکوزیدیاز آپیژنین24، گلوکوزیدی از لوتئولین25، ماتریکارین26، دی ایسیل ماتریکارین27، و دو نوع سسکی ترپن لاکتون28 (S. G. I. M. P) در این گیاه وجود دارد. از نظر التیام زخم ها دو ماده شیمیایی Achilleine و Achilletin عامل انعقاد خون را در محل بریدگی و خون‌ریزی تحریک می‌کنند. مواد دیگری چون Azulene، Camphor، Chamazulene،Eugenol ، Menthol، Quercetin، Rutin، Salicyli cacid دارای خاصیت ضد ورم و درد هستند. Tannins و Terpeniol و Cineal موجود در آن ضدعفونی کننده می‌باشد. Thujone یک ماده خواب آور است که خواب آوری آن در ردیف گیاه شاه دانه است. البته باید توجه شود که ماده‌ی Thujone اگر به مقدار زیاد مصرف شود سمی است. همچنین ترکیباتی مانند کالیپتول، لینالول، کامفولن آلدهید، کامفر، بورنئول، کریزانتنول استات، بورنیل استات، کار واکرول، ژرانیل استات، ایزو کاریوفیلن، سیس-فرولیدول، کاریوفیلن اکسید، اولئیک آلدهید، فارنزول 2-هیدروکسی سیکلو نپتاد کافون و ترانس-نرولیدل در گونه ی Achillea wilhelmsii شناسایی شده است. گونه ی Achillea millefolium دارای یک گلوکو آلکالوئید به نام آکس لئین انیولین، مواد چرب مواد مومی، یک فیتوسترول، تانن و… می‌باشد. اسانس آن به مقدار 25/0-13/0 درصد در گیاه وجود دارد. شامل 8 درصد سنیئول، تویون، بورنئول، اسید فرمیک، اسید والرتیک آزاد یا اتری شده و استن است. رنگ آبی اسانس نیز مربوط به ماده‌ای موسوم به آزولن می‌باشد که به نظر می‌رسد ضمن عمل تقطیر از آن حاصل می‌شود (10). در سال های اخیر تحقیقات فراوانی در زمینه اثرات ضدمیکروبی این گیاه صورت گرفته است و مشخص شده است که برخی از این گیاهان تاثیراتی همانند داروهای شیمیایی یا به مراتب بیشتر از آنها را دارند(91).

جدول 2-1. معرفی کلی گروه و گونه های جنس بومادران
نام فارسی
گونه

بخش (گروه)
بومادران پنبه‌ای، بومادران کلم گل
1-A. ligocephala
1
Sect. arthrolepis
بومادران خوشرنگ، بومادران باغی
1-A. callichroa
2

Sect.santolinoidea

بومادران
2-A. wilhelmsii
3

بومادران کوهستانی، چوپان کبریتی
3-A. vermicular
4

بومادران دماوندی
4-A. aucheri
5

بومادران سرسان، بومادران انبوه
5- A. conferta
6

بومادران طالقانی
6- A. talagonica
7

بومادران بیابانی


دیدگاهتان را بنویسید