دانلود پایان نامه

است؛ اما کمتر از نیمی از پاسخ گویان گه گاه و یا اغلب به خواندن رمان جدی می پردازند. بر اساس نتایج این تحقیق، عوامل موثر در نیت خواندن عبارتند از: نگرش افراد به خواندن رمان جدی، نظر دیگران مهم در رفتار خواندن، درک بیشتر فرد از عوامل بازدارنده یا تسهیل کننده ی خواندن، درک بیشتر فرد از عوامل بازدارنده یا تسهیل کننده ی خواندن و تجربه بیشتر فرد از خواندن در گذشته.
6- تژا میرفخرایی (1384) در تحقیقی با عنوان «رمان های عامه پسند ایرانی؛ سازگاری زن»، ژانر 21 رمان عامه پسند ایرانی دهه ی 70 را بررسی کرده است و با بهره گرفتن از مدل شاتس، همه ژانرهای موجود را به دو دسته ی نظم و سازگاری تقسیم می نماید. نتیجه ی این تحقیق حاکی از آن است که عمده مشخصه های ژانر سازگاری در عمده آثار مورد بررسی تحقق یافته است. اینیافته نشان گر آن است که زنان خانه دار به مقام رهبران فکری بازار ادبیات داستانی عامه پسند نائل آمده اند.
7- محمدرضا هاشمی با همکاری محمدعلی شمس و سپیده شمسایی در دو مقاله جداگانه بر مبنای نظریه هوش داستانی، به بررسی سازوکارهای این نظریه در آثار نویسندگان پرداخته اند که در زیر به آن ها اشاره می شود.
1-7- در تحقیق نخست (1384)، تحت عنوان «بررسی سازوکارهای هوش داستانی در نثر روایی آوینی»، روایت «محرم» اثر سیدمرتضی آوینی را در چارچوب نظریه هوش داستانی رندال مورد بررسی روایت شناختی و سبک شناختی قرار داده اند. نتایج این تحقیق نشان می دهد هوش داستانی آوینیبه وی این امکان را داده است که از روایت به عنوان وسیله ای کارامد برای تبیین دیدگاه های خود و انتقال موثر آن ها به مخاطبان استفاده کند.
2-7- در تحقیق دوم (1389)، با عنوان «تحلیل روایت شناختی ویژگی های سبک تاریخ نگاری بیهقی در چارچوب نظریه هوش داستانی»، به این نتیجه رسیده اند که بیهقی با بهره گیری از توانایی پیرنگ پردازی و ژانرپردازی، سال ها پیش از ارائه نظریات تاریخ تحلیلی توسط متفکران غربی، بسیاری از اصول مورد توجه آنان را به شکلی ماهرانه مدنظر داشته است.
2-3-2 تحقیقات خارجی
1ـ جنیس ردوی (1987)، در تحقیقی با عنوان «خوانش رمان» در انگلستان مهم ترین بررسی انجام شده در زمینه مخاطبین آثار عاشقانه را انجام داده است. ردوی با بهره گرفتن از نظریه دریافت، به مطالعه خوانندگان داستان های رمانس پرداخت و به این نتیجه رسید که مردان این کتاب ها، مردانی باهوش، مهربان و خوش خلق هستند که نگران زنان اند و در موقعیت های حساس به یاری زنان می شتابند. بنابراین داستان های عاشقانه وسیله ای هستند تا زنان بتوانند از طریق رابطه قهرمان مرد با قهرمان زن، از همان دلسوزی و محبت آمیزی برخوردار شوند که خود آنان در زندگی روزمره می بایست به نحوییک طرفه به دیگران ارزانی کنند.
2ـ استاکمنز (1999) در تحقیقی با عنوان «نگرش نسبت به خواندن و تأثیر آن بر خواندن در اوقات فراغت» در هلند با بهره گرفتن از نظریه بوردیو درباره ی سرمایه فرهنگی تاثیر نگرش به خواندن بر رفتار خواندن را مطالعه کرده است. تحلیل های رگرسیونی این تحقیق نشان می دهد اگر متغیرهای مردم نگاری اجتماعی و میزان اوقات فراغت در نگرش به خواندن کنترل شود، تأثیر مستقیم نگرش به خواندن بر رفتارهای خواندن آشکار می شود. هم چنین رفتار خواندن با متغیرهای میزان اوقات فراغت، سن و جنسیت همبستگی قوی دارد؛ زنان در خواندن رمان نسبت به مردان فراوانی بیشتری نشان داده اند.
3ـ اسکاتن و گلاپر (2002) تحقیقی با عنوان «ارتباط بین نگرش نسبت به خواندن آثار ادبی مربوط به دوره نوجوانی و رفتار خوانش ادبی»انجام دادهاند و به سنجش نگرش دانش آموزان دوره متوسطه نسبت به خواندن ادبیات پرداخته اند و با بهره گرفتن از مدل رفتار طرح ریزی شده، ده جز از ساخت نگرش را به عنوان پیش بینی کننده های رفتار خواندن بررسی کرده اند. یافته های این تحقیق نشان می دهد که دانش آموزان در مقاطع بالاتر تحصیل، کمتر آثار ادبی می خوانند. پسران کمتر از دختران آثار ادبی می خوانند.
فصل سوم
روش شناسی پژوهش
3ـ1ـ روش پژوهش
روش این تحقیق کیفی است؛ زیرا برای درک و تبیین پدیده‌های پیچیدهی اجتماعی که حاصل از تکثر زیست جهان ها هستند، روش های تحقیق کیفی مناسب ترند.
از آنجا که هدف تحقیق حاضر، مطالعه ی واقعیت اجتماعی از درون است نه از بیرون؛ و به تحلیل معنایی که کنشگران به اعمالشان و رویدادهایی که با آن ها روبرو هستند، می دهند، می پردازد، بنابراین بر حسب معیار کاربرد از نوع متعهدانه بوده، به لحاظ معیار زمان، مقطعی، از نظر میزان ژرفایی، ژرفانگر و از لحاظ وسعت نیز میانه (مردم شناسی) می باشد.
یکی از راهبردهایی که می توان در پژوهش های کیفی از آن استفاده کرده و بهره برد، راهبرد گراند تئوری یا نظریه زمینه ای است.
گراند تئوری (نظریه زمینه ای) یک روش پژوهش عمومی برای تولید تئوری است. منظور از نظریه زمینه ای، نظریه برگرفته از داده هایی است که در طی فرایند پژوهش به صورت نظام مند گردآوری و تحلیل شده اند. در این راهبرد، گردآوری و تحلیل داده ها و نظریه ای که در نهایت از داده ها استنتاج می شود، در ارتباط نزدیک با یکدیگر قرار دارند. پژوهشگر به جای این که مطالعه خود را با نظریه از پیش تصور شده ای آغاز کند، کار را با یک حوزه مطالعاتی خاص شروع کرده، اجازه می دهد که نظریه از دل داده ها پدیدار شود. نظریه بر گرفته از داده ها نسبت به نظریه ای که حاصل جمع آمدن یک سلسله مفاهیم بر اساس تجربه یا تاملات صرف است، با احتمال بیشتری می تواند نمایانگر واقعیت باشد و از آن جا که نظریه های زمینه ای از داده ها استنتاج می شوند، می توانند با ایجاد بصیرت و ادراک عمیق تر، رهنمود مطمئنی برای عمل باشند (استراوس و کوربین، 1994).
گراند تئوری در ساده ترین شکل ممکن، عبارت است از فرایند ساخت یک نظریه مدون از طریق گردآوری سازمان یافته داده و تحلیل استقرایی داده ها برای پاسخگویی بر پرسش های نوین آن دسته از پژوهش های کیفی که فاقد مبانی نظری کافی در زمینه موضوع مورد مطالعه هستند (منصوریان، 1386).
با توجه به این که پژوهش حاضر در پی درک چرایی رفتار افراد است، بنابراین روشی برای آن مناسب تر است که نظریه ها، مفاهیم، فرضیه ها و قضایا را به جای استنتاج از پیش فرض های قبلی سایر پژوهش ها یا چارچوب های نظری موجود، به طور مستقیم از داده ها کشف کند. یعنی زمانی که گردآوری و تحلیل داده ها متوقف شد، نظریه حاصل ، درک عمیقی در ارتباط با موجودیت های مورد مطالعه فراهم می کند. این کار، نظریه را به عنوان یک فرایند، مورد تاکید قرار می دهد، یعنی به جای یک فراورده تکمیل شده، آن را موجودیتی پیوسته در حال تکوین تلقی می کند. زیرا هدف، درک پدیده است نه کنترل آن و منظور ادراک شرایط در یک محیط خاص و به همان شکل موجود است، نه پیش بینی آن چه که ممکن است در محیط های مشابه اتفاق بیفتد.
3ـ2ـ جامعه پژوهش
جامعه مورد مطالعه، خوانندگان رمان های جدی و عامه پسند هستند که از 20 تا 40 سال سن دارند.
این تحقیق در شهر بندرعباس انجام شده است و خوانندگان رمان در این شهر را مورد مطالعه قرار داده است.
3ـ3ـ نمونه پژوهش
با توجه به انتخاب نمونه در پژوهشهای کیفی برای «معنی» و نه برای «تکرار» و از آنجا که در این پژوهش هم مثل همه پژوهشهای کیفی به دنبال «چه تعداد» و «چه مقدار» نبودهایم بلکه به دنبال «چه» بودیم، نمونههابراساسدومعیار انتخاب شدهاند؛
1ـ معیار تناسب تجربه: یعنی انتخاب مواردی که بر اساس تجربه آن ها بیشترین اطلاعات را در رابطه با سوال پژوهش داشتهاند.
2ـ کیفیت شخصی شرکتکننده : یعنی انتخاب مواردی که ویژگیهاییک مطلع خوب را دارا بوده اند.
در واقع نمونه های موردنظر از بین مواردی انتخاب شدهاندکهتجاربفراوانومفیدی در خواندن رمان داشته و در پاسخ به پرسش پژوهش نظرات مناسب را بازگو کردهاند.
3ـ4ـ روش نمونه گیری، حجم نمونه و مشخصات نمونه
با توجه به کیفی بودن پژوهش، نمونه ها به شیوه استراتژیکی انتخاب شدهاندنهبراساسمنطقآماری. این تحقیق با بهره گرفتن از روش های نمونهگیری نظرییا هدفمند و نمونهگیری سهمیهای انجام شده است.
حجم نمونه شامل 12 نفر از خوانندگان رمان است که بر اساس دو شاخص جنسیت (مرد یا زن بودن) و ژانر مورد خوانش (جدی خوان یا عامه پسندخوان بودن) انتخاب شده اند. بنابراین نمونه ها شامل 6 نفر مرد و 6 نفر زن هستند. از میان 6 نفر نمونه مرد، سه نفر خواننده رمان جدیو سه نفر خواننده رمان عامه پسندهستندوازمیان 6 نفر نمونه زن، سه نفر خواننده رمان جدی و سه نفر خواننده رمان عامه پسندهستند.
3ـ5ـ ابزار و روش گردآوری داده ها
پژوهشگر با مراجعه به کتابخانه ها، کتاب فروشی ها و انجمنهای ادبی و هنری شهر بندرعباس، خوانندگان رمان های جدی و عامه پسند را که بیشترین اطلاعات ممکن در ارتباط با مسئله تحقیق ارائه دهند، شناسایی و انتخاب کرده است. سپس موضوع و هدف پژوهش با خوانندگانی که تمایل به همکاری داشتند، در میان نهاده شد و از آنهابرای شرکت و همکاری در پژوهش دعوت گردید. پس از آنکه خوانندگان آمادگی خود را برای مشارکت در تحقیق اعلام کردند، از آن ها درخواست شد که دو کتاب «سلوک» به عنوان رمان جدی و «کفش های غمگین عشق» به عنوان رمان عامه پسند را بخوانند.
دلیل اصلی برای انتخاب سلوک که نوشته «محمود دولت آبادی» می باشد، این است که بیشتر افرادی که این رمان را خوانده اند و از اهالی جدی خوان عرصه رمان هم هستند، آن را سخت ترین و متفاوت ترین اثر این نویسنده می دانند که در نزد خوانندگان حرفه ای رمان، محل بحث ها و نقد و نظرهای بسیاری دارد. همچنین دلیلم برای انتخاب کتاب کفش های غمگین عشق نوشته رجب علی اعتمادی این است که شناخته شده ترین و پرفروش ترین اثر نویسنده اش و همچنین یکی از پرخواننده ترین کتاب ها در میان آثار عامه پسند طی 10 سال گذشته می باشد.دلایل دیگری نیز برای انتخاب این دو کتاب وجود دارد که عبارتند از:
1- شناخته شده بودن و پرطرفدار بودن نویسندگان هر دو کتاب در میان خوانندگان مربوط به ژانر خود
2- هم دوره بودن نویسندگان هر دو کتاب از نظر زمانی
3- همزمان بودن هر دو کتاب از نظر سال های انتشار و تجدید چاپ
4- هر دو کتاب توسط انتشارات های مطرح و بسیار شناخته شده در قلمرو موضوعی کار خود، چاپ و منتشر شده اند.
با توجه به این که منابع به دست آوردن داده ها در راهبرد گرند تئوری، استفاده از روش های دیگری همچون مصاحبه، مشاهدات میدانی، اسناد و مدارکی مانند دفترهای یادداشت و خاطرات، زندگینامه ها، منابع تاریخی، روزنامه ها و سایر رسانه ها از جمله نوارهای ویدیویی می باشد، داده های این پژوهش با بهره گرفتن از روش مصاحبه گروهی که روش «گروه متمرکز» نام دارد، به ترتیبی که شرح داده می شود، جمع آوری شده است.
مصاحبه ها در دو گروه 6 نفره انجام شد. این گروهاشاملیک گروه خوانندگان رمان جدی و یک گروه خوانندگان رمان عامه پسند بودند و در هر گروه 3 نفر زن و 3 نفر مرد حضور داشتند و با هر گروه دو مصاحبه انجام شد؛ یک مصاحبه درباره کتاب سوک و یک مصاحبه درباره کتاب کفش های غمگین عشق. بنابراین در مجمع 4 مصاحبه برای جمع آوری داده ها صورت گرفته است.
پرسش های مطرح در مصاحبه، بدون ساختار و از نوع پاسخ باز می باشند؛ طراحی پرسش ها به گونه ای بوده است که در هنگام بحث، دست اداره کننده بحث برای طرح پرسش های مرتبط با موضوع باز باشد. با توجه به این که در اجرای گرند تئوری، نخستین مرحله، تئوری پرسش های پژوهش است، بنابراین ملاک طراحی پرسش های این پژوهش بر اساس مبانی نظری آن و در راستای پرسش اصلی و با هدف بررسی متغیرهای تحقیق می باشد. بنابراین پرسش ها در سه دسته اصلی جای می گیرند:
الف- پرسش هایی که نشان دهنده ویژگی های فردی و اجتماعی خوانندگان هستند. یعنی اینکه جنسیت، سن، تحصیلات، شغل، طبقه اجتماعی و موضوعات مطالعاتی مورد علاقه خوانندگان چگونه است؟ برای جمع آوری این اطلاعات قبل از شروع بحث، فرمی که به همین منظور طراحی شده بود، در اختیار شرکت کنندگان قرار گرفت تا تکمیل نمایند.
ب- پرسش هایی که نوع خوانش خوانندگان رمان ها را بر اساس نظریه خوانش ادبی مشخص می کند و نشان دهنده نوع خواندن، شیوه های خواندن و تفسیر خوانندگان از رمان هاست. یعنی اینکه خوانندگان به قهرمان داستان بیشتر توجه کرده اند یا به پدیده های اجتماعی؟ آیا فقط رویدادها را خوانده اند؟ آیا به همذات پنداری میان داستان خود و دیگران با داستان کتاب پرداخته اند؟ آیا وقایع داستان را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده اند و در پی علت یابی حوادث داستان بوده اند؟ آیا نظام ارزشی رمان را بازتاب می دهند یا نظام ارزشی خود را به رمان تحمیل می کنند؟
ج- پرسش هایی که مشخص کننده میزان برخورداری افراد از تکنیک های روایی مورد نظر در نظریه هوش داستانی باشد. این تکنیک ها عبارتند از :
1- پیرنگ پردازی: یعنی اینکه فرد چگونه داستان را روایت می کند؟ به زمان رخدادها و ترتیب زمانی توجه می کند؟ به مکان و فضای شکل گیری اتفاقات داستان توجه می کند؟ هنگام روایت کردن رخدادها آن ها را به ترتیب زمانی بازگو می کند یا به صورت پراکنده و پس و پیش؟ آیا در روایت خود به معناهای پنهان داستان و یا منطقی بودن و نبودن روابط بیه اجزای داستان (شخصیت و فضا، اندیشه های شخصیت، شخصیت ها با هم و …) توجه می کند؟ آیا رویدادهای گذشته، حال و آینده را به خوبی به هم ارتباط می دهد؟ آیا روابط بین رویدادها را تحلیل می کند؟
2- شخصیت پردازی: آیا شخصیت ها را فقط توصیف می کند یا اینکه اعمال و افکار آنان را مورد ارزش گذاری قرار می دهد؟ آیا به گفتار و کردار شخصیت های داستان اشاره می کند؟
3- روایت پردازی: جوهره اصلی هوش داستانی است. یعنی اینکه آیا می تواند وقایع جدا و بریده در ساختار روایی داستان را ساماندهی کند؟ آیا در روایت کردن اعتدال در کمیت سخن را رعایت می کند؟
4- ژانر پردازی: آیا روایت را متناسب با ژانر داستان بیان می کند یا با ژانرهای متفاوت دیگری؟ آیا سرعت روایت پردازی مناسب است؟
5- درون مایه پردازی: آیا قدرت درون مایه پردازی دارد؟ چقدر روایت را واقعی می داند؟ آیا پدیده های تکرار شونده و معنای موجود در این تکرار را درک می کند؟ آیا قدرت بیان معنای موجود را به خوبی دارد؟ به نشانه های و نمادها توجه می کند؟ از چه نمادهایی استفاده می کند؟ آیا رویدادهای تکرار شونده را به درستی تحلیل می کند.
پرسش ها از عام به خاص پرسیده شده است. البته بعضی از پرسش ها ممکن است به صورت چندمنظوره باشند؛ یعنی اینکه یک پرسش به طور همزمان چند وجه را اعم از مقولات مربوط به خوانش و هوش داستانی، در برمی گیرد.
زمان موردنظر برای مصاحبه با هر گروه یک جلسه 2 ساعته بود. گرداننده جلسات، خود پژوهشگر است و


پاسخی بگذارید