دانلود پایان نامه

در رمان سخن به میان می آورد و می گوید، «… گسستِ قاطع و صرف، به تراژدی یا به شعر غنایی می انجامد و نبود گسست یا وجود گسستِ صرفاً تصادفی به حماسه یا افسانه می رسد.» (گلدمن، 1371، ص21) و گلدمن معتقد است که رمان جایی در میان تراژدی و حماسه واقع شده است و دارای ماهیتی دیالکتیکی است، زیرا از یک سو اتحاد بنیادین قهرمان و جهان را که لازمه همه صورتهای حماسی است، و از سوی دیگر، گسستِ رفع نشدنی آنها را در بر دارد.
قهرمان رمان، قهرمانی اهریمنی است که گلدمن آن را قهرمان «مسأله دار یا پروبلماتیک» می نامد، که تعریفی است از بر ساخته های لوکاچ. گلدمن در تعریف این واژه و برای پرهیز از هر گونه بدفهمی این گونه می نویسد، « اصطلاح «شخصیت پروبلماتیک» را نه به معنای «فرد مسأله ساز» بلکه به معنای شخصیتی به کار می بریم که زندگانی و ارزشهایش، او را در برابر مسائلی حل نشدنی که نمی تواند آگاهی روشن و دقیقی از آنها به دست آورد، قرار می دهند و این ویژگی است که قهرمان رمانی را از قهرمان تراژیک جدا می کند.» (پوینده، 1388، ص154).

گلدمن معتقد است که نخستین مسأله ای که جامعه شناسی رمان می بایست بدان بپردازد، موضوع رابطه میان خود فرم رمان و ساختار محیط اجتماعی است که این فرم در درون آن تکامل یافته است، یعنی رابطه رمان به مثابه نوع ادبی و «جامعه فردگرای مدرن». « فرم رمان در واقع برگردانزندگی روزمره در عرصه ادبی است، برگردان زندگی روزمره در جامعه فردگرایی که زاده تولید برای بازار است. میان فرم ادبی رمان و رابطه روزمره انسانها با کالاها به طور کلی، و به معنای گسترده تر، رابطه روزمره انسانها با انسانهای دیگر، در جامعه ای که برای بازار تولید می کند، همخوانی دقیق وجود دارد.» (گلدمن، 1371، ص29) در چنین جامعه ای، کیفیت تولید کالاها و رابطه آن ها با نیازهای انسانی، تابع قوانین بازار و سلطه ارزش مبادله است. چیزی که تولید می شود، محصولی است برای فروش و چیزی که به مصرف می رسد، در اساس کالایی است خریدنی. به عبارت دیگر، ارزش مصرف با وجودی که شرط ضروری برای تحقیق ارزش مبادله و سود است، به حالت ضمنی در می آید. و این همان نابودی ارزشهای راستین در دنیایی تباه است. و گلدمن این دو ساختار، یعنی ساختار یک نوع رمانی و ساختار مبادله – در جامعه سرمایه داری- را کاملاً همخوان می داند و از ساختاری یگانه و واحد در دو عرصه متفاوت سخن می راند.
گلدمن معتقد است که در میان همه صورتهای ادبی، صورت رمانی بی واسطه ترین و مستقیم ترین پیوند را با ساختارهای اقتصادی به معنای دقیق کلمه، یعنی با ساختارهای مبادله و تولید برای بازار دارد. او اشاره می کند در زمانی که هیچ کس هنوز به مسائل ادبی و همخوانی صورت های رمانی با ساختار اقتصادی نمی اندیشدید، کارل مارکس ضمن بررسی دگرگونی های اساسی که پیدایش و گسترش اقتصاد در ساختار زندگی اجتماعی به همراه داشته، این دگرگونی ها را دقیقاً در عرصه زوجِ فرد و اشیاء جای می دهد و خاطر نشان می سازد که چگونه به نحوی فزاینده، عامل واقعیت و خود فرمانی و فعالیت و پویایی، از فرد به شیء بی جان انتقال می یابد، نظریه ای که این سال ها با نام نظریه شیء وارگی شناخته می شود. اصطلاح بسیار تفکر برانگیز شی وارگی، به این پدیده اشاره دارد که بخش بی نهایت مهمی از شعورهای فردی، حذف می گردد و به عرصه امر ضمنی رانده می شود و جای آن را خصوصیت جدیدی از اشیاء می گیرد که خاستگاهی صرفاً اجتماعی دارد، زیرا که اشیاء برای تغییر و مبادله به بازار راه می یابند و در نتیجه، کارکردهای فعال انسان ها به اشیاء منتقل می شود. در ساختار سرمایه داری آزاد که مارکس به تحلیل آن پرداخته است، شیء وارگی، تمامی ارزشهای فوق فردی را به عرصه ضمنی محدود می کند، آنها را به خصوصیت اشیاء بدل می سازد و هیچ واقعیت انسانیِ اساسی و آشکاری، جز فردِ محروم از هرگونه پیوند بی واسطه و ملموس و آگاهانه با جمع باقی نمی گذارد. با وجود این، انسان نمی تواند انسان بماند و در عین حال فقدان ارتباطهای ملموس و مشترک با انسانهای دیگر را بپذیرد و به همین سبب، آفرینش هنری امانیستی که واقعاً با ساختار شیء واره جامعه سرمایه داری آزاد انطباق داشت، سرگذشت فرد پروبلماتیک بود بدان گونه که در ادبیات غربی از دن کیشوت گرفته تا گوته و استاندال و فلوبر و پروست تا در روسیه داستایفسکی ترسیم شده است. (پوینده، 1388)
گلدمن تاریخ سرمایه داری غربی را به سه دوره تقسیم می کند، نخست دوره سرمایه داری آزاد؛ دوم دوره امپریالیستی که تقریباً میان سالهای 1912 و 1945 واقع می شود و سپس دوره سرمایه داری سازمان یافته معاصر. در عرصه ساختاری، وجه مشخص دوره امپریالیستی محو فزاینده اشیاست و وجه مشخص دوره سرمایه داری سازمان یافته این است که جهان اشیاء – که در آن عامل انسانی هر گونه واقعیت اساسی را هم در مقام فرد و هم در مقام جمع از دست داده است- به دنیایی خود فرمان با ساخت گیری ویژه که هنوز گاهی به دشواری، به عامل انسانی مجال بروز می دهد، بدل می شود. گلدمن این دو دوره تاریخ جامعه غربی را با دو دوره بزرگ صورتهای رمانی انطباق می دهد، نخست، دوره ای که وجه مشخص آن را محو شخصیت در رمان می داند، دوره ای که در آن آثاری مهم همچون آثار جویس، کافکا، موزیل، تهوعِ سارتر، بیگانه کامو و آثار ناتالی ساروت جای می گیرند و دوره دوم که بیان ادبی خود را به تازگی پیدا کرده است و دقیقاً دوره ای است که با پیدایش دنیای خود فرمان اشیاء مشخص می شود، دنیایی که قوانین و ساختار خاص خود را دارد و هنوز واقعیت انسانی فقط از خلال آن اندک مجالی برای بروز دارد و در آثار «رُب-گری یه» به خوبی نمایان است. (جلال، 1388)
5- ایان وات: وات رمان را به مثابه یک شکل جدید ادبی تعریف می کند که در اوایل سده هجدهم با آثار دفو، ریچاردسون و فیلدینگ آغاز شد. وات می کوشد تفاوت های ممیزه میان رمان و شکل های داستانی منثور پیشین را فرمول بندی کند و اسباب و عواملی را که در پس ظهور رمان در مکان و زمان مشخصی نهفته است، نشان دهد. برجسته ترین ویژگی معرف در آثار نویسندگان سه گانه مورد مطالعه وات، «رئالیسم» یا واقع گرایی است. پیامدهای یافته های فلسفی جدید، جهان نگری نویسندگان را متأثر ساخت، نویسندگانی که بر پایه این یافته های جدید آثارشان را پدید آوردند. اعتقاد به فرد و توانایی اش در شناخت جهان و کشف حقیقت، مبنایی را برای رمان، نوع ادبی واقع گرا، فراهم کرد.
از نظر وات در کتاب مهمش، پیدایش رمان، نظام ارزش های فردگرا (بورژوایی) فقط موضوع رمان را توضیح نمی دهد؛ بلکه این نظام، دریافت مردمی نوع رمان را نیز تشریح می کند. وات به مسائل درونمایه ای کمتر توجه می کند و نشان می دهد که محبوبیت رمان در زمان دفو، ریچاردسون و فیلدینگ، پیوندی تنگاتنگ با پیدایش خوانندگان بورژوا (به ویژه زنان) دارد، خوانندگانی که در پرتو ایدئولوژی فردگرای خود، برای پذیرش علاقه مندانه هرگونه توصیف زندگی خصوصی فرد (خلوت درونی) آمادگی دارند. فردگرایی رمان سه جنبه مهم دارد که وات به بررسی آن ها پرداخته است: 1- نام گرایی (تجربه باوری) که در اسم های خاص اشخاص (قهرمانان) جلوه گر می شود؛ 2- روان شناسی که پیشرفت آن در نظریه های مختلف فلسفی با تحول رمان همراه است؛ 3- رئالیسم برانگیخته فلسفه ای دین زدوده که غالباً به تبیین های ماتریالیستی گرایش دارد (پوینده، 1388)
6- بوردیو: به نظر پیر بوردیو جامعه شناسی از حقیقتی پرده بر می دارد که متن ادبی آنرا با زبانی مستور بیان می کند یعنی به شیوه ای از آن سخن می گوید که آنرا ناگفته باقی بگذارد. تفاوت دیدگاهی که رمان نویس در باره جهان اجتماعی ارائه می کند با دیدگاه جامعه شناس در شکل ارائه ادبی آن نهفته است. ادبیات بویژه رمان حقایقی را می گویند که که علوم اجتماعی با آن بلند پروازیهای پرومته ای نمی توانند کاملاٌ درکش کنند. جذابیت ادبیات تا حدود زیادی در این واقعیت نهفته است که به قول سرل برخلاف علم به موضوعات مهمی می پردازد بدون آنکه بخواهد کاملا جدی گرفته شود (بوردیو ، 1378)
بوردیو معتقد است که رمان جایی برای بیان پیچیدگیهای تن و روان آدمی وهستی فرد وجامعه است. به نظر او، نویسنده در واقع به جای بیان اندیشه هایش درباره جامعه، به توصیف ، تصویر وتحلیل داستانی آنها می پردازد. «رمان تفهم وتخیلی جامعه شناختی است در زیست جهان انسانی با زبانی هنری و زیبایی شناختی. یعنی به جای به کار گرفتن زبانی تئوریک وعلمی، بیانی ادبی را بکار می گیرد.» (همان)
2-2- چارچوب نظری
پژوهش حاضر بر مبنای دو نظریه «خوانش ادبی» و «هوش داستانی» پیش می رود.
2-2-1 خوانش خواننده محور
در نظریه خوانش ادبی، سه گرایش با محوریت نویسنده، متن و خواننده، مطرح است. در گرایش اول، بیوگرافی نویسنده برای رسیدن به معنی و مفهوم موجود در متن ادبی مطالعه می شود. در گرایش دوم که اساس کار ساختارگرایان است، مطالعه بر روی متن و ساختار آن برای درک نیات نویسنده، مدنظر است؛ و در گرایش سوم با محوریت خواننده، او را عامل تعیین کننده، هم در آفرینش اثر و هم در دریافت معنی آن می دانند و با تکیه بر خواننده محوری، کار خود را بر پایه تمایلات هویتی و زمانی او بنا می کنند. (جوادی و حمیدی، 1386)
با توجه به چرخه پژوهش حاضر بر محور گرایش سوم، توضیحات مورد نیاز در این باره آوره می شود.
اساس تفکر رویکرد خواننده محور در نظریه ادبی، از عقاید فلاسفه پدیدارشناسی سرچشمه می گیرد. فلسفه پدیدارشناسی تلاش می کند انسان را ملزم کند تا واقعیت های جهان را از راه تجزیه و تحلیل مبتنی بر تجربه بدون تکیه بر شناخت ها و دانسته های پیشین درک کند. پدیدارشناسان برای آگاهی بشری اولویت قائلند و بیشتر به معنا، تجربه، ساخت و خود می پردازند. جامعه شناسی پدیدارشناسی نیز با پایبندی به اصول اولیه این فلسفه، توصیف ساختار کلی جهت گیری های ذهنی را هدف خود می داند و بر پایه این رهیافت به این نظر می رسد که ویژگی های عینی جامعه بر این مبنای کلی استوارند.
اثرگذارترین نظریه در جامعه شناسی پدیده شناختی مربوط به افکار ادموند هوسرل است که معتقد بود «آگاهی را نه در سر کنشگر بلکه در رابطه میان او و شناخته های جهانش جستجو کرد. هوسرل این قضیه را در مفهومش از نیتمندی بیان کرد» (ریتزر، 1388، ص328). بر همین مبنا جامعه شناسان پدیده شناختی بر این باورند که سامان بخشیدن جهان اجتماعی، عملا به دست کنشگران انجام می گیرد.
آنچه در این فلسفه از منظر نظریه خوانش ادبی مهم است، مواجهه خواننده با اثر ادبی به عنوان یک پدیده متافیزیک و خارجی است که نیت مندی خواننده را برای درک آن از طریق تجربه خواندن طلب می کند.
رویکرد خواننده محوراولین بار با نظریه «مرگ مولف» رولان بارت در سال 1986 در مقاله ای با همین عنوان مطرح شد. ریشهی این نظریه را می توان در ساختارگرایی هم جست که بر متن – هم چون کلییک پارچه و مستقل از مولف- تأکید می کند. رولان بارت در مقاله ی «از اثر تا متن» بی آن که از «ساخت-شکنی» سخنی براند، مدعی شد متن را می توان درهم شکست و این کار به دست خواننده فعال انجام می گیرد. بارت نگاهی لذت جویانه به متن دارد و آن را عرصه دال ها می داند و مرجع دال را «تصویریا مفهوم بازی». (احمدی، 1387، ص9)
در جامعه شناسی ادبیات نیز، جامعه شناسی خواندن بر همین مبنا به وجود آمده است. جامعه شناسی خواندن را می توانیم یکی از بخش های حوزه معرفتی‌ «مطالعات خواندن» به شمار آوریم. همچنین این نوع از جامعه شناسی را می توان جزئی از مطالعات تاریخ اجتماعی هم نوین دانست که معتقد به پژوهش وسیع در زندگی اجتماعی مردم در تمام سویه های آن به جای نگارش تاریخ شاهان و فرماندهان نظامی، است. بنابراین به محدوده ای به نام «تاریخ خواندن» می رسیم که در واقع نوعی تاریخ نگاری از زندگی روزمره انسان است.
تا اوایل قرن بیستم هیچ کوشش نظام‌مندی برای بررسی خواندن به عنوان پدیده‌ای اجتماعی وجود نداشت. شاید از اولین نمونه‌های چنین مطالعه‌ای بتوان به پژوهش خانم بل دربارۀ زندگیِ کارگری در میدلزبورو اشاره کرد. داستان و عامۀ خواننده اثر کیو. دی. لیویس که حاصل پایان‌نامۀ دکتری وی از دانشگاه کمبریج است، معمولاً به عنوان اولین کوشش منسجم و نظام‌مند برای طبقه‌بندی و تحلیل عمل خواندن در بریتانیای میان دو جنگ به شمار می‌آید (Darnton، 2011)

 

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

بلندترین جهش در جهت تکامل تاریخ خواندن در قالب یک حوزۀ مطالعاتی منسجمِ آکادمیک در دو مرحله ویژه اتفاق افتاد که همزمان با طلوع تاریخ کتاب به عنوان موضوع پژوهش است: 1. اواخر دهۀ 1950 با ظهور مکتب تاریخ‌نگاری فرانسوی آنال و کار آن‌ها بر روی کتابشناسی فرانسه؛ و 2. اوایل دهۀ 1980 با آثار پژوهشگرانی (عمدتاً تاریخ نگاران اجتماعی) نظیر روژه شارتیه، رابرت دارنتون و دیگران که درباره خواندن در اروپای قرن شانزدهم تا اواخر قرن هیجدهم کار می‌کردند (دارنتون، 2011). مقالۀ دارنتون خوانندگان خود را به صراحت از تاریخ کتاب به تاریخ خواندن هدایت می‌کند. او اظهار می‌کند که با وجود اینکه تاریخدانان کتاب «اطلاعات زیادی درباره تاریخ ظاهری خواندن» به ما عرضه می‌کنند، اما «چرایی‌ها» و «چگونگی‌های» عمل خواندن (در سطح فردی و جمعی) را نادیده می‌گیرند.
دارنتون توجه ما را به این واقعیت جلب می‌کند که تحلیل‌‌های آماری کمی (تحلیل‌های کلان‌) تولید، نشر و امانت کتاب می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره روندهای گسترده اجتماعی ارائه دهد، اما او بر این نکته نیز تأکید می‌کند که چگونه بررسی جزیی یک خواننده، متن یا اجتماعِ کتابخوان، (یعنی تحلیل‌های خردتر) می‌تواند شواهدی واقعی از خواندن برای برون‌یابی نظری فراهم می‌کند.
یکی از سوالات اساسی در جامعه شناسی و تاریخ اجتماعی خواندن این است که خواندن برای مردم مختلف، چگونه تجربه ای است؟ در پاسخ به این سوال بر کنش خواندن تمرکز می شود و نگرش خوانندگان عام آثار، بررسی می گردد نه فقط نگرش منتقدان (خوانندگان خاص آثار) را. بنابراین جامعه شناسی خواندن بخشی از جامعه شناسی فرهنگی نیز به شمار می رود.
تحقیقات در زمینه جامعه شناسی خواندن، نشان می دهد که مردمان و گروه های مختلف، برای مقاصد مختلفی می خوانند. همچنین خواندن در برخی جوامعه گذشته، تجربه ای جمعی بوده است که بر اثر گذر زمان شکلی فردی به خود گرفته است.
از دیگر مسائلی که در جامعه شناسی خواندن وجود دارد، جامعه شناسی دریافت یک اثر یا مجموعه ای از آثار است. ولفگانگ آیزر در کتاب «کنش خواندن» نظریه خود را در قالب پدیدارشناسی دریافت بیان می‌کند. بر اساس این نظریه یک اثر، موجودی پویاست و خواننده منظرهایی از متن را برمی‌گزیند و آن‌ها را به منظور شکل بخشیدن به دیدگاهی که پیوسته تغییر می‌کند، به هم پیوند


دیدگاهتان را بنویسید