دانلود پایان نامه

وجود دارد آن است که هنجارها و شبکه های اجتماعی عناصر اصلی این سرمایه محسوب میشوند و اعتماد نیز بخشی از آن یا حداقل جانشینی نزدیک برای آن محسوب می‌شود. لذا در توضیح ابعاد فوق میتوان هنجارهای اجتماعی را قواعد رسمی شکلدهنده به رفتار در شرایط مختلف و اعتماد را سطح اطمینان افراد به یکدیگر دانست. شبکهی اجتماعی را نیز گروهی از درون پیوسته متشکل از افرادی دانست که دارای نسبتی با یکدیگر بوده که ضمن برخورداری از هنجارهای اجتماعی خاص خود، دارای سطوح تعهد متقابلی به یکدیگر نیز میباشند. بدینترتیب، سرمایهی اجتماعی با پدید آوردن چارچوب‌ها و قالبهای رفتاری معین و تعریف شدهای همچون اجبار، انتظار، اعتماد، هنجار، ضمانت اجرایی مؤثر، روابط اقتدار و سازمان اجتماعی هم شبکهی روابط اجتماعی بین کنشگران را مستحکم میکند و هم با تسهیل رفتار کنشگران در این شبکه، تحقق اهداف آنان را ممکن میسازد (کلمن، 1990).

جدول شمارهی 2: ابعاد سرمایهی اجتماعی
ارائه دهنده
ابعاد
بانک جهانی (1998)
عضویت در گروه های غیررسمی و شبکه ها، خونگرمی و خوشمشربی، مشارکت در اجتماع و پیوندهای همسایگی، پیوندهای خانوادگی، اعتماد و هنجارهای انصاف و برابری، جرم و امنیت، بهداشت روانی و پرداختن به امور سیاسی.
فلورا (1999)
اعتماد متقابل، تعامل اجتماعی متقابل، گروه های اجتماعی، احساس هویت جمعی و گروهی، احساس وجود تصویری مشترک از آینده، کار گروهی در یک سیستم اجتماعی.
بریانت و نوریس (2002)
مشارکت اجتماعی، تعهد اجتماعی و التزام، میزان توانمندی (کنترل و خودکارایی)، احساس عضویت در اجتماع، شبکه های اجتماعی، حمایت اجتماعی و کنش متقابل اجتماعی، اعتماد، عمل متقابل و همبستگی اجتماعی.
هارپر (2002)
مشارکت اجتماعی (شبکه ها)، شبکه های اجتماعی و حمایت اجتماعی (شبکه ها)، عمل متقابل و اعتماد (هنجارها و ارزش‌های مشترک)؛ مشارکت مدنی (همکاری)؛ جنبههای منطقهی محلی ‌(هنجارها و ارزشهای مشترک).
فلپ (2002)
حجم شبکه یعنی تعداد افراد موجود در شبکه، منابع موجود در شبکه، میزان دسترسی بهاین منابع.
اداره آمار استرالیا
(2004)
الف) کیفیت شبکه ها شامل 1) هنجارها یعنی اعتماد و معامله به مثل، احساس اثربخشی، همکاری و پذیرش تنوع. 2) هدف مشترک یعنی مشارکت اجتماعی، مشارکت مدنی، حمایت از اجتماع، دوستی و مشارکت اقتصادی.
ب) ساختار شبکه ها شامل سایز شبکه، فراوانی شبکه، تراکم و انعطاف، جا به جایی و عدم ثبات و روابط قدرت.
ج) مبادله های شبکهای شامل 1) حمایت مشترک یعنی حمایت مالی، عاطفی و تشویق، انسجام در اجتماع و کنش مشترک. 2) دانش و اطلاعات مشترک. 3) مذاکره. 4) استفاده از ضمانت اجرا.
د) انواع شبکه ها شامل 1) پیوند دهنده 2) متصل کننده 3) ربط دهنده 4) انزوا.
نوریس (2005)
مشارکت اجتماعی، شبکه های اجتماعی و حمایت، مشارکت مدنی، اعتماد و عمل متقابل.
با نظر به مطالب یاد شده، در مجموع میتوان گفت، سرمایهی اجتماعی دارای سه بُعد کلی شبکهی اجتماعی، هنجار اجتماعی و اعتماد اجتماعی است که هر کدام از این ابعاد نیز مشتمل بر عوامل و شاخصهای زیرمجموعهی خود میباشند. به نحوی که در تعامل سیستمی با یکدیگر، منظومهای را تشکیل میدهند که ضمن اثرگذاری بر کیفیت سرمایهی اجتماعی، متأثر از آن نیز میباشند (ترکزاده و محترم، زیرچاپ). با این وجود، نگاه به سرمایهی اجتماعی و ابعاد و عناصر سازندهی آن و همچنین توسعهی آن در سیستم، بر حسب دیدگاه ها و رویکردهای صاحبنظران و مدیران و مسئولان آموزشی متفاوت خواهد بود. لذا در ادامه با بیان دیدگاه ها و رویکردهای موجود پیرامون سرمایهی اجتماعی، به اساتید، مدیران و مسئولان آموزشی کمک خواهد شد تا با شناخت این دیدگاه ها و رویکردها، علاوه بر پی بردن به دیدگاه خود پیرامون سرمایه اجتماعی، در صورت لزوم به تغییر و توسعهی رویکرد یا دیگاه خود نیز بپردازند.
2 ـ 1 ـ 2 ـ 3 ـ دیدگاههایی پیرامون سرمایهی اجتماعی
فولی و ادواردز (1999)، با معرفی بوردیو، کلمن و پوتنام به عنوان سه شاخهی به نسبت متمایز در پژوهشهای مربوط به سرمایهی اجتماعی ضمن اینکه از آنها به عنوان نظریهپردازان کلاسیک سرمایهی اجتماعی یاد می‌کنند (فیلد، 2003). با تأکید بر دیدگاه آنها، عمدهترین تعاریف پیرامون سرمایهی اجتماعی را به آنها نسبت میدهند و اظهار میدارند در حالیکه بوردیو به سرمایهی اجتماعی به عنوان ابزار تمایز اجتماعی نگاه میکند، کلمن و پوتنام از آن به عنوان ابزار پیوند اجتماعی یاد میکنند. البته با وجود تمایز در دیدگاه آنها، هر سه نفر سرمایه‏ی اجتماعی را مشتمل بر ارتباطهای فردی و کنشهای متقابل بینفردی، همراه با مجموعه‌های مشترکی از ارزشها میدانند که در رابطه با تعاملات بین افراد میباشد (نوغانی و اصغرپور، 1387). لازم به ذکر است که در ادامه به منظور بیان تفاوتهای موجود بین رویکردهای کلاسیک سرمایهی اجتماعی، توضیح مختصری از آنها ارائه میشود.
بوردیو (1987) با تعریف سرمایهی اجتماعی به عنوان “مجموعهای از منابع واقعی و مجازی که از طریق برخورداری از شبکه های پایا و کم و بیش نهادینه شدهی روابط دو جانبه، برای یک فرد یا گروه انباشته میشود” آن را مشتمل بر دو بُعد شبکهی اجتماعی و جامعهپذیری میداند و اظهار میدارد که بهرهبرداری از منافع شخصی حاصل از این روابط ـ به عنوان پایهی انسجام گروهی ـ منوط به آگاهی، شناخت و عمل به هنجارها و الگوهای روابط بینفردی میباشد (شجاعی باغینی، 1387؛ پوپ، 2003).
کلمن (1988) نیز با عطف به تعریف بوردیو، سرمایهی اجتماعی را بخشی از ساختار اجتماعی میداند که به کنشگر اجازه میدهد تا با بهره گرفتن از آن به منافع خود دست یابد. بنابراین، به نظر او سرمایهی اجتماعی با کارکردش تعریف میشود (شجاعی باغینی، 1387؛ سلطانی و جمالی، 1387؛ آگراوال، 2006). یعنی سرمایهی اجتماعی علاوه بر اینکه به عنوان یک دارایی منحصر به فرد از یک ساخت اجتماعی به تسهیل فعالیتهای شخصی و گروهی افراد کمک مینماید؛ دستیابی به اهداف و منافع مُعیّنی ـ مانند انتظارات و تعهدات دو جانبه، اعتماد و بدهبستان و تثبیت هنجارها و ارزشها در روابط اجتماعی ـ که در نبود آن قابل دستیابی نمیباشند را امکانپذیر میسازد (سلطانی و جمالی، 1387؛ آگراوال، 2006).
کلمن (1990) با بیان ویژگیهایی برای سرمایهی اجتماعی، ضمن بیان اهمیت آن در کنار سایر سرمایه ها در پیشرفت و بهبود زندگی، به تمایز آن با سایر سرمایه ها نیز اشاره میکند:

سرمایهی اجتماعی به راحتی مبادله نمیشود.
سرمایهی اجتماعی دارایی شخصی هیچ فردی نیست.
سرمایهی اجتماعی نتیجهی فرعی سایر فعالیتهاست.
سرمایهی اجتماعی در صورت استفادهی بیشتر نه تنها مستهلک نمیشود، بلکه افزایش نیز مییابد و به توسعهی زیستی و بهبود زندگی روحی و روانی انسانها کمک میکند.
علاوه بر تعاریف فوق، پوتنام (1993) نیز با به کارگیری مفهوم سرمایهی اجتماعی در سطحی فراتر از سطح فردی، آن را شامل خصوصیاتی از سازمانهای اجتماعی همچون شبکه ها، هنجارها و اعتماد میداند که باعث تسهیل همکاری و هماهنگی دو جانبه بین افراد میگردد. لذا از منظر وی سرمایهی اجتماعی یک دارایی جمعی و یک کالای عمومی در گروه های اجتماعی محسوب میشود که از طریق ایجاد منافعی همچون اعتماد، بده‌بستان و تعهدات ناشی از آن به تسهیل تعاملات و مشارکت بین افراد و گروه ها منجر میشود (شجاعی باغینی، 1387؛ پوتنام، 2000).
در بسیاری از تحقیقات بر این نکته تأکید شده است که گرچه هر سه نظریهپرداز مذکور، تعاریف متنوعی از سرمایهی اجتماعی ارائه کردهاند اما تحقیقات زیادی به این نتیجه رسیدهاند که این دیدگاه های متغیر پیرامون سرمایهی اجتماعی جدای از هم نیستند. بلکه به دلیل برخی تفاوتها مکمل یکدیگرند (بانکجهانی، 1998؛ وال، فراز و چِریِر، 1998؛ استن، 2001). لذا در ادامه شباهتها و تفاوتهای دیدگاه هر سه نظریهپرداز ذکر شده است (جدول شمارهی 3).
جدول شمارهی 3: شباهتها و تفاوتهای میان دیدگاه بوردیو، کلمن و پوتنام پیرامون سرمایهی اجتماعی
نظریه پردازان
تفاوت
شباهت
بوردیو
سرمایهی اجتماعی یک دارایی فرهنگی و اجتماعی است.
سرمایهی اجتماعی منبعی برای فعالیتهای جمعی است.
کلمن
سرمایهی اجتماعی بعدی از ساختار اجتماعی است.
پوتنام

 

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

سرمایهی اجتماعی یک دارایی جمعی است.
بوردیو
سرمایهی اجتماعی در کلاس درس شکل میگیرد.
سرمایهی اجتماعی در اجتماعات شکل می‌گیرد و با گذر زمان انباشت میشود.
کلمن
سرمایهی اجتماعی در خانواده و سازمان شکل میگیرد.
پوتنام
سرمایهی اجتماعی در سطوح منطقهای شکل میگیرد.
بوردیو
مقیاس سرمایهی اجتماعی پیشرفت تحصیلی است.
سرمایهی اجتماعی مبتنی بر هدف و دارای نقش مهمی در کمک به اشخاص و گروه ها جهت نیل به مطلوبیتهاست.
کلمن
مقیاس سرمایهی اجتماعی قدرت شخص است.
پوتنام
مقیاس سرمایهی اجتماعی توسعه و بهبود موفقیت ملی است.
بوردیو
سرمایهی اجتماعی نوعی کنترل اجتماعی برای محرومسازی برخی افراد است.
سرمایهی اجتماعی وسیلهی کنترل اجتماعی است.
کلمن
سرمایهی اجتماعی راهی برای هنجارسازی و ایجاد معیارهایی برای تشخیص امنیت و عملکردهای صحیح و بدون نقص است.
پوتنام
سرمایهی اجتماعی راهی برای هنجارسازی و ایجاد معیارهایی برای تشخیص امنیت و عملکردهای صحیح و بدون نقص است.
مطالب جدول فوق با بهره گرفتن از منابع ذیل تدوین شده است: شجاعی باغینی، 1397؛ وال و همکاران، 1998؛ آگراوال، 2006.
مطابق با جدول شمارهی 3، از دیدگاه هر سه نظریهپرداز، سرمایهی اجتماعی منبعی برای فعالیتهای جمعی به شمار میآید. با این وجود، در حالیکه از نظر بوردیو، سرمایهی اجتماعی یک دارایی فرهنگی و اجتماعی است، کلمن از آن به عنوان بُعدی از ساختار اجتماعی و پوتنام از آن به عنوان یک دارایی اجتماعی جهت نیل به یک جامعهی دموکراتیک یاد میکند (شجاعی باغینی، 1387). همچنین، در حالیکه پیرامون این نکته که سرمایهی اجتماعی شکلگرفته در اجتماعات با گذشت زمان انباشته میشود بین این سه تن اتفاق نظر وجود دارد، دیدگاه های آنها پیرامون اندازهی اجتماعی که سرمایهی اجتماعی در آن اتفاق میافتد متفاوت است. علت چنین تفاوت دیدگاهی میتواند این باشد که بوردیو پیرامون سرمایهی اجتماعی کلاس درس، کلمن پیرامون سرمایهی اجتماعی خانواده و سازمان و پوتنام نیز پیرامون سطوح منطقهای سرمایهی اجتماعی بحث کردهاند (وال و همکاران، 1998). مطابق با مطالب مذکور در جدول فوق، با وجودیکه در هر سه دیدگاه، سرمایه‌ی اجتماعی مبتنی بر هدف و دارای نقش مهمی در کمک به اشخاص و گروه ها جهت نیل به مطلوبیت‌ها در نظر گرفته میشود. چون بوردیو مقیاس سرمایهی اجتماعی را قدرت شخصی، کلمن پیشرفت تحصیلی و توسعهی انسانی و پوتنام توسعه و بهبود موفقیت ملی ذکر میکنند، دیدگاه آنها تا حدودی از یکدیگر متمایز میشود (آگراوال، 2006). در نهایت اینکه، در حالیکه سه دیدگاه فوق، سرمایهی اجتماعی را به عنوان کنترل اجتماعی در نظر میگیرند، بوردیو سرمایهی اجتماعی را نوعی کنترل اجتماعی برای محرومسازی برخی افراد و کلمن و پوتنام، سرمایهی اجتماعی را به عنوان راهی برای هنجارسازی و ایجاد معیارهایی در جامعه برای تشخیص امنیت و عملکردهای صحیح و بدون نقص در نظر میگیرند (وال و همکاران، 1998).
2 ـ 1 ـ 2 ـ 4 ـ رویکردهایی پیرامون سرمایهی اجتماعی
در خصوص سرمایهی اجتماعی و ارتباط آن با توسعهی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی چهار رویکرد متفاوت به شرح زیر وجود دارد (شجاعی باغینی، 1387؛ ملک محمدی و رفسنجانی نژاد، 1389):
رویکرد اجتماعگرا
رویکرد شبکهای
رویکرد نهادی
رویکرد همافزا
2 ـ 1 ـ 2 ـ 4 ـ 1 ـ رویکرد اجتماعگرا
پیروان این رویکرد، سرمایهی اجتماعی را همان سازمانهای محلی نظیر باشگاهها، انجمنها و گروه های مدنی میدانند و با تأکید بر تعداد و تراکم این گروه ها در یک اجتماع، بر این باورند که نه تنها سرمایهی اجتماعی ذاتاً خوب میباشد بلکه گسترش آن در یک اجتماع نیز تأثیر مثبتی بر رفاه اجتماعی افراد خواهد گذاشت. با این وجود، پیروان این دیدگاه در تحلیلشان از اجتماع، نقطه ضعف مهم آن را نادیده میگیرند، مثلاً در مواردی که اجتماعات یا شبکه ها به صورت منزوی میباشند یا در راستای اهداف متعارضی تلاش میکنند سرمایهی اجتماعی سازنده به سرمایهی اجتماعی منحرف یا کژکارکرد تبدیل میگردد و توسعه را با چالش روبرو میکند.
2 ـ 1 ـ 2 ـ 4 ـ 2 ـ رویکرد شبکهای
این رویکرد به عنوان دومین رویکرد پیرامون سرمایهی اجتماعی محسوب میشود که تلاش میکند به بیان نقاط قوت و ضعف بحث سرمایهی اجتماعی بپردازد. پیروان این رویکرد با تأکید بر اهمیت انجمنهای افقی و عمودی بین افراد و روابط درون و بین واحدهای سازمانیافته نظیر گروه های اجتماعی، بیان میکنند که وجود پیوندهای اجتماعی درون گروهی به ایجاد احساسی از هویت و هدف مشترک در بین افراد خواهد انجامید (استن و همکاران، 1999).
لازم به ذکر است، این رویکرد دارای دو ویژگی شاخص به شرح ذیل است: اولاً از نظر آنها سرمایه‌ی اجتماعی شمشیری دو لبه است یعنی ضمن اینکه میتواند به ارائهی خدمات ارزشمندی به اعضای یک گروه یا اجتماع بپردازد، ممکن است منجر به پیامدهای منفی نیز شود. مثلاً ممکن است وفاداری افراد به یک گروه آنقدر زیاد باشد که آنها را از کسب اطلاعات جدید و تلاش جدی جهت پیشرفت باز دارد.
2 ـ 1 ـ 2 ـ 4 ـ 3 ـ رویکرد نهادی
از منظر پیروان رویکرد پیرامون نهادی به سرمایهی اجتماعی، قابلیتهای گروهای اجتماعی برای اقدام در جهت منفعت جمعی، بر پایهی کیفیت نهادهای رسمیای که آنها را در خود جای دادهاند، تعیین میشود. لذا از منظر آنها در حالیکه شبکه های اجتماعی و جامعهی مدنی عمدتاً محصول بستر سیاسی، حقوقی و نهادی موجود میباشند، عملکرد آنها نیز تابعی از انسجام داخلی، اعتبار، شایستگی و پاسخگو بودن آنها در قبال گروه است (شجاعیباغینی، 1387).
2 ـ 1 ـ 2 ـ 4 ـ 4 ـ رویکرد همافزا
این رویکرد تلاش دارد تا آنچه که از رویکردهای شبکهای و نهادی حاصل شده است را تلفیق نماید. لذا از نظر پیروان این رویکرد، سه وظیفهی اصلی پژوهشگران و سیاستگذاران عبارت است از: شناختن ماهیت و میزان روابط اجتماعی، نهادهای رسمی و تعامل بین آنها؛ بسط راهبردهای نهادی بر پایهی فهم روابط اجتماعی به ویژه میزان سرمایهی اجتماعی وحدتزا در جامعه یا اجتماع محلی و در نهایت تشخیص شیوه ها و ابزارهایی که از طریق آنها پیامدهای مثبت یا منفی اجتماعی چون همکاری گسترده، اعتماد و کارایی نهادی، فرقهگرایی، انزواطلبی و فساد اجتماعی پدید میآید (شجاعیباغینی، 1387).
لازم به ذکر است، با وجود تحقیقات متعدد پیرامون سرمایهی اجتماعی و ابعاد سازندهی آن، این موضوع همچنان به عنوان یک موضوع مورد اختلاف به شمار میآید و هر کس از منظر و رویکردی بدان نگریسته است. با این جود، بر


پاسخی بگذارید