به نام خدا
اظهار نامه

اینجانب نیلوفر پناهی دانشجوي رشته ي برنامه ریزی شهری دانشکده هنر و معماري اظهار می کنم که این پایان نامه حاصل پژوهش خودم بوده و در جاهایی که از منابع دیگران استفاده کرده ام، نشانی دقیق و مشخصا ت کامل آن را نوشته ام. همچنین اظهار می کنم که تحقیق و موضوع پایان نامه ام تکراري نیست و تعهد می نمایم که بدون مجوز دانشگاه دستاوردهاي آن را منتشرننموده و یا در اختیار غیر قرار ندهم.کلیه حقوق این اثر مطابق با آیین نامه مالکیت فکري و معنوي متعلق به دانشگاه شیراز است.

نام و نام خانوادگی : نیلوفر پناهی
تاریخ و امضاء:

تقدیم به

به پاس تعبیر عظیم و انسانی شان از کلمه ایثار و از خودگذشتگی؛
به پاس عاطفه سرشار و گرمای امیدبخش وجودشان که در این سردترین روزگاران بهترین پشتیبان است؛
به پاس قلب های بزرگشان که فریاد رس است و سرگردانی و ترس در پناهشان به شجاعت می گراید؛
و به پاس محبت های بی دریغشان که هرگز فروکش نمی کند

این مجموعه را به پدر و مادر عزیزم تقدیم می کنم

سپاسگزاری

از تمامی اساتید گرامی بخش شهرسازی که 6 سال افتخار شاگردی آنها را داشته ام، به ویژه اساتیدگرانقدر جناب آقای دکتر علی سلطانی ، جناب آقای مهندس محمد کبگانی و جناب آقای دکتر محمد حسین پور که در تمامی مراحل این پروژه مرا یاری فرمودند، کمال تشکر و قدردانی را دارم.

از دوستان عزیز سرکار خانم مهندس رویا شریفی، جناب آقای مهندس سینا عطایی، جناب آقای مهندس سجاد عسکری و جناب آقای مهندس امیر یداله پور به خاطر حمایت های بی دریغشان کمال تشکر را دارم.

چکیده
تحلیل گونه بندی شبکه های ترافیکی بر اساس قابلیت های ساختاری
معابر و کاربریهای همجوار
(نمونه موردی: منطقه 6 شهرداری شیراز حدفاصل محور
معالی آباد و شهرک گلستان)

به کوشش
نیلوفر پناهی

ریخت شناسی(مورفولوژی) شهری، را میتوان، دانش شناخت شکل و مطالعه ساختار شهر به عنوان سکونتگاه انسان دانست. این دانش کمک می کند تا سلسله مراتب تغییرات شهری مشخص شود. با توجه به اینکه محیط فیزیکی، زمینه ساز رفتارها و تحولات اجتماعی –اقتصادی بعدی است، شناخت تغییرات فیزیکی برای پیش بینی تغییرات آتی ضروری است. از مهم ترین اجزای تشکیل دهنده مورفولوژی شهرها، ساختار شبکه معابر و کاربری زمین می باشد. مطالعه ساختار شبکه معابر به منظور شناسایی توان و قابلیتهای آن در ارتباط با کاربری زمین و عوامل ترافیکی می تواند گزینه های سودمندی را دراختیار تصمیمسازان قرار دهد. این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین قابلیت های ساختاری معابر و کاربری زمین در حدفاصل محور معالی آباد و شهرک گلستان(منطقه 6 شیراز) انجام شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که هر بخش از شبکه شهری به لحاظ ساختاری از تواناییها و قابلیتهای به خصوصی برخوردار است که بایستی در مدیریت عرضه و تقاضای زیرساختها و خدمات ترافیکی مورد توجه قرار گیرد؛ همچنین اگر کاربری های شهری، متناسب با ظرفیت شبکه توزیع شوند، سازمان فضایی شهر به حداکثرکارایی رسیده و شکل گیری مطلوب تری خواهد داشت.

کلیدواژگان: قابلیت ساختاری- کاربری زمین- گونه بندی شبکه معابر

فهرست مطالب
عنوان صفحه

فصل اول: مقدمه
1-1-کلیات 2
1-2- طرح مسئله و ضرورت تحقیق 3
1-3- اهداف تحقیق 5
1-4- سوالات تحقیق 5
1-5-فرضیات تحقیق 6
1-6-پیشینه تحقیق 6
1-6-1- مطالعات خارجی 6
1-6-2- مطالعات داخلی 13
1-7- روش تحقیق 19
1-8- مراحل تحقیق 22

فصل دوم: مبانی نظری
2-1- مورفولوژی شهری 23
2-1-1- مکتب مورفولوژی شهری انگلیسی 23
2-1-2- مکتب مورفولوژی شهری ایتالیایی 24
2-1-3- مکتب مورفولوژی شهری فرانسوی 24
2-2- فرم (شکل) شهر 26
2-3- سیستم حمل و نقل 27
2-3-1- سیستم های شبکه ارتباطی 27
2-3-2- تیپولوژی شبکه معابر 31
2-3-2-1- تیپولوژی ABCD 32
2-3-2-2- خیابان ها و الگوها 36
2-3-3- پارامترهای اندازه گیری مشخصات شبکه معابر 36
2-3-5- سلسله مراتب شبکه معابر 46
2-3-6- کنترل های طراحی 57
2-3-7- نقش شبکه معابر در تولید و جذب سفر 57
2-4-کاربری زمین 58
2-4-1- نقش کاربری در تولید و جذب سفر 58
2-5-ارتباط کاربری زمین و حمل و نقل 62
2-5-1- مدلسازی حمل و نقل و کاربری زمین 67
2-6- تجارب جهانی 71
2-6-1- کشور هلند 71
2-6-2- ایالت کالیفرنیا 71
2-6-3- ایالت نیوجرسی 72
2-6-4- سئول 72
2-7- تدوین چارچوب نظری 72
2-8-جمع بندی 39

فصل سوم: معرفی بستر مطالعاتی و روش شناسی تحقیق
3-1- معرفی بستر مطالعاتی 77
3-1-1- معرفی شهر شیراز 77
3-1-2- معرفي اجمالي منطقه 6 شهرداري شيراز 85
3-1-3- محدوده مورد مطالعه 92
3-2- روش شناسی تحقیق 95
3-2-1- تجزیه و تحلیل شبکه معابر 95
3-2-2- تجزیه و تحلیل کاربری زمین 103
3-2-3- تجزیه و تحلیل رابطه بین شاخص های ساختاری معابر و کاربری زمین 103
3-3- جمع بندی 72

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل
4-1- تجزیه و تحلیل شبکه معابر 110
4-1-1- پارامترهای تحلیل فضایی 112
4-1-2- گونه بندی معابر بر اساس قابلیت ساختاری 118
4-1-3- گونه بندی معابر بر اساس حجم ترافیک 120
4-1-4- تحلیل گونه بندی معابر بر اساس حجم ترافیک و قابلیت سا
ختاری 122
4-1-5-تحلیل ساختار شبکه معابر در محدوده مورد مطالعه بر اساس الگوی
پیشنهادی مارشال 126
4-1-7- تحلیل سلسله مراتب شبکه معابر در محدوده مورد مطالعه 131
4-2- تحلیل کاربری زمین 133
4-3- همبستگی بین تراکم مکانی کاربریها و شاخص های ساختاری معابر 140
4-4- تحلیل تاثیر پذیری حجم ترافیک 142
4-5- مدلسازی رگرسیون 144
4-6- تفاوت میان حجم واقعی و حجم پیش بینی شده برای شبکه معابر 145
4-7- جمع بندی 112

فصل پنجم: جمع بندی و ارائه پیشنهادات
5-1- جمع بندی 151
5-2- پاسخ به سوالات و فرضیات پژوهش 155
5-3- پیشنهادات و سیاستگذاری 157
5-4- پیشنهادات برای پژوهشهای آتی 158

منابع و مأخذ
منابع فارسی 159
منابع انگلیسی 161

فهرست شکل‌ها
عنوان صفحه

شکل 1: اجزای سازمان فضایی شهر 4
شکل 2: نمودار مراحل تحقیق 20
شکل 3:سیستم ارتباطی شعاعی 28
شکل 4: عکس هوایی شهر مشهد مقدس 28
شکل 5:سیستم ارتباطی شطرنجی 29
شکل 6: عکس هوایی شهر بجنورد 29
شکل 7:سیستم ارتباطی حلقوی 30
شکل 8: عکس هوایی شهر همدان 31
شکل 9:تیپولوژیABCD 32
شکل 10: ساختار و ترکیب تیپولوژی ABCD 34
شکل 11:الگوی پیشنهادی مارشال برای ساختار شبکه معابر 35
شکل 12:نمودار روت گرام 36
شکل 13: نمودار رابطه عملکردهای شبکه معابر 39
شکل 14:الگوهای اتصال شبکه 43
شکل 15:الگوهای محتمل سفر در شبکه حمل و نقل 44
شکل 16: جایگاه دسترسی در چرخه حملونقل و کاربری زمین و اهمیت 46
شکل 17: نظریه سلولی بوکانان 48
شکل 18:ارتباط بین عملکردهای دوگانه معابر 49
شکل 19: : تم های طبقه بندی راهها(a:طبقه بندی بر اساس فرم،b:طبقه بندی بر اساس 51
شکل 20:طبقه بندی راهها بر اساس فرم 52
شکل 21:طبقه بندی راهها بر اساس کاربرد 52
شکل 22: الگوی شبکه معابر پیشنهادی توسط استفان مارشال 54
شکل 23: سلول زیست محیطی 54
شکل 24: رابطه بین سطح عملکردی کاربری و جذب سفر 59
شکل 25: چرخه ارتباط متقابل کاربری زمین و حمل و نقل 27

عنوان صفحه

شکل 26: اجزای سیستم حمل و نقل و کاربری 63
شکل 27:مدل پایه حمل و نقل و کاربری 67
شکل 28: مدل مفهومی تحقیق 73
شکل 29: مرحله اول توسعه شهر شیراز 79
شکل 30: مرحله دوم توسعه شهر شیراز 80
شکل 31: مرحله سوم توسعه شهر شیراز 82
شکل 32: عکس هوایی از منطقه 6 شیراز 85
شکل 33: نمونه هایی از تحلیل ساختار شبکه معابر 96
شکل 34: عناصر تجزیه و تحلیل شبکه معابر 97
شکل 35: نمونه ای از تجزیه و تحلیل شبکه 99
شکل 36: محیط نرم افزارDepth map 102
شکل 37: نمونه هایی از خروجی نرم افزار Depth map 102
شکل 38: الگوی معابر محدوده بر اساس الگوی پیشنهادی مارشال 131
شکل 39: بولوار دکتر شریعتی 138
شکل 40: بولوار آیت ا… میرزای شیرازی 138
شکل 41: نمودار تراکم مکانی کاربریها در مجاورت معابر محدوده 139
شکل 42: تراکم مکانی کاربریها در مجاورت معابر محدوده 139

فصل اول

مقدمه

1-1-کلیات

ریخت شناسی(مورفولوژی) شهری1، را میتوان، دانش شناخت شکل و مطالعه ساختار شهر به عنوان سکونتگاه انسان دانست. این دانش کمک می کند تا سلسله مراتب تغییرات شهری مشخص شود. با توجه به اینکه محیط فیزیکی، زمینه ساز رفتارها و تحولات اجتماعی –اقتصادی بعدی است، شناخت تغییرات فیزیکی برای پیش بینی تغییرات آتی ضروری است(سلطانی،24:1390). از اين رو مورفولوژي شهرها در نواحي مختلف دنيا زاييده، محيط جغرافيايي، شرايط فرهنگي وفنآوری است. در واقع مورفولوژي شهري از عوامل طبيعي و فرهنگي توام شكل مي گيرد كه در اين بين، نقش شبكه معابر در شكلدهي مورفولوژي شهرها با توجه به قدرت عوامل طبيعي و انساني، كاملامشهود و مثال زدني است؛ يعني همچنان كه شبكه معابر در شكلدهي و ساخت مورفولوژي شهرها تاثير دارد،گاهي اوقات اين مورفولوژي شهري است كه با كمك عوامل و عناصر طبيعي نحوه شكلگيري مسيرها و معابر و خصوصا دسترسيها را تعيين میکند. از طرف دیگر، در آنالیز ریختشناسی شهری یکی از عوامل تاثیرگذار، کاربری زمین است. در واقع ساختار شبکه معابر و کاربری زمین، فرمدهندگان مرتبط شکل شهر هستند. (Levinson,2006) .اسمایلز2، جغرافیدان انگلیسی،(1955)، چشم اندازهای شهری را متاثر از سه عامل ساختار شبکه معابر، کاربری زمین و سبک معماری می داند و از نظر وی دو عامل ساختار شبکه معابر و کاربری زمین، بیشترین تاثیر را در شکلگیری مورفولوژی شهری، دارا هستند.
مطالعه ساختار شبکه شهری به منظور شناسایی توان و قابلیتهای آن در ارتباط با کاربری زمین و عوامل ترافیکی می تواند گزینههای سودمندی را دراختیار تصمیمسازان قرار دهد. مطالعه سازمان فضایی شهر شامل سه محور اساسی است: (Forester,1968)
الف) مطالعه پخشایش سطوح کاربری و نحوه توزیع کاربریها در مقیاسهای مختلف فضایی و عملکردی؛
ب) مطالعه ویژگیهای فیزیکی و درونی شبکه شهری؛
ج) مطالعه ارتباط متقابل شبکه و کاربریها.
در مطالعات شهری بررسی هر سه محور فوق، به منظور دستیابی به طرح توسعه کالبدی مناسب، ضروری می نماید و از این رو تا کنون، روشهای گوناگونی برای مطالعه هر یک و همچنین تجزیه و تحلیل تعاملات بین آنها ارائه شده است.

1-2- طرح مسئله و ضرورت تحقیق

مطابق با دیدگاه سیستمی، می توان محورهای سه گانه سازمان فضایی شهر را به صورت زیر متصور شد: الف)ویژگیهای ساختاری شبکه شهر
ی: که شامل بررسی ساختار شبکه به خودی خود به عنوان یک گراف می باشد. لازم به ذکر است که گرایش به درک ساختار شبکه حمل و نقل محدود به جغرافی دانانی شده است، که ساختار فضایی شبکه حمل و نقل را به عنوان یک عنصر حیاتی توسعه شهری مطرح کرده اند(Parvithara et al.,2010).
ب) ویژگیهای کالبدی شبکه معابر: که شامل خصیصههای کالبدی از قبیل طول و عرض معبر، سلسله مراتب و نقش معبر، ظرفیت عبور و… می باشد.
ج)مطالعات کاربری زمین: که نحوه پخشایش کاربریها را مورد بررسی قرار می دهد (سلطانی،45:1390).

شکل 1: اجزای سازمان فضایی شهر

از طرف دیگر، حمل و نقل و کاربری زمین، شکل دهندگان مرتبط سازمان فضایی شهر هستند. ابتدا تغییرات در کاربری باعث تغییر الگوهای تقاضای سفر می شود که جریانهای ترافیکی را بر زیر ساخت های حمل و نقل تحمیل می کند. دوم، جریانهای ترافیکی ایجاد شده، باعث ارتقاء تسهیلات حمل و نقل می شوند. سوم، تسهیلات حمل و نقل جدید، الگوی

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید