دانلود پایان نامه

Intellectual Property (Cdip), CDIP/5/4, Annex II, 2010
گفتار سوم: استثنائات اختراع در زمینه روش‌های درمان پزشکی

قبل از انعقاد موافقت نامه تریپس، به موجب کنوانسیون پاریس کشورها این امکان را داشتند که موارد خاصی را از ثبت شدن به عنوان اختراع استثناء کنند و قواعد خاصی را برای برخی از اختراعات درنظر بگیرند. در واقع کشورها بر اساس سطح توسعه یافتگی و اولویت سیاست های داخلی، معیارهای قابلیت اختراع بودن را تعیین می کنند. برای مثال، قبل از تصویب موافقت نامه تریپس اغلب کشورها از محصولات دارویی به عنوان اختراع حمایت نمی کردند.

بحث استثنائات برای کشورها اهمیت زیادی دارد؛ به ویژه برای کشورهای درحال توسعه و کمتر توسعه یافته، چرا که این کشورها واردکننده تکنولوژی می باشند. بنابراین، برای این کشورها استفاده از انعطاف ها بسیار مهم است. در حالی که کشورهای توسعه یافته به دنبال محدود کردن استثنائات می باشند. در واقع برای کشورهای درحال توسعه، سیاست های مربوط به اختراعات صرفاً در راستای افزایش میزان نوآوری نیست، بلکه بیشتر متوجه نگرانی دسترسی به کالاهای دارای فن آوری می باشد. این بحث به ویژه در زمینه بهداشت عمومی و داروها اهمیت دارد. بنابراین، اغلب کشورها به دنبال ایجاد تعادل بین نتایج مفید نوآوری و حفظ منافع عمومی از جمله بهداشت می باشند.
بند اول: پیشینه و مبنای استثناء کردن روش های درمان انسان و حیوان
ثبت اختراعات مربوط به روش های پزشکی و درمان، مسئله پیچیده ای است. زیرا نه تنها به قانون اختراعات بلکه به حقوق پزشکی نیز مربوط می باشد. از طرفی هدف از قانون ثبت اختراعات تشویق نوآوری از طریق اعطای حقوق انحصاری به مخترع است و از طرف دیگر، هدف حقوق پزشکی حفظ زندگی بشر می باشد. بنابراین، ثبت اختراعات مربوط به حوزه درمان و سلامت در تنش بین دو هدف متمایز قرار دارد. با این وجود، به دلیل نگرانی سیاست های عمومی که به دلیل تضمین ارائه بهترین روش های درمانی ممکن وجود دارد، پزشکان باید همیشه در انتخاب روش درمان خود آزاد باشند.
در اوایل سال 1964، در مراحل اولیه طرح ایجاد قانون اختراعات اروپا برای بازار مشترک، کارگروه کمیسیون اقتصادی اروپا در خصوص اختراعات، اصل استفاده آزاد حرفه پزشکی را با استفاده از محدودیت هایی در مورد قابلیت ثبت اختراع، به رسمیت شناخت. این امر منجر به پیشنهادی برای استثناء کردن روش های درمان انسان و حیوان شد. این پیشنهاد گسترش یافت و شامل مواردی از جمله روش های تشخیص نیز شد. در کنفرانس دیپلماتیک مونیخ 1973، که در آن کنوانسیون ثبت اختراعات اروپا امضا شد، روش های درمان پزشکی به دلیل نداشتن کاربرد صنعتی تحت عنوان «غیر اختراعات» ذکر شدند. بنابراین، در بند 4 ماده 52 کنوانسیون مذکور تصریح شده است که روش های درمانی و جراحی برای درمان انسان یا حیوان و یا روش های تشخیصی که بر روی بدن انسان انجام می شود اختراعات دارای کاربرد صنعتی نمی باشند.
امروزه در بسیاری از کشورها روش های تشخیص، جراحی و درمان پزشکی انسان و یا حیوان اغلب از ثبت شدن به عنوان اختراع مستثنی می شوند (مطابق با بند 3 ماده 27 تریپس). این استثناء از این نگرانی ناشی می شود که یک پزشک باید در بکارگیری مناسب ترین روش های درمانی برای بیماران و در استفاده از آخرین تکنیک های پزشکی، بدون نیاز به گرفتن تأیید از دارنده حق اختراع آزاد باشد، و بدون نگرانی از نقض حق ثبت اختراع یا متحمل شدن هزینه گرفتن لیسانس چنین اختراعاتی، بتواند به بیماران کمک کند. ثبت چنین اختراعاتی مانع آزادی پزشکان می شود و آنها را از کمک کردن به بیماران با آخرین پیشرفت های پزشکی منع می کند.
با وجود این، روشن است که محصولات یا فرآیندهایی که در طول دوره درمان پزشکی بکارگرفته می شود فی نفسه قابل ثبت می باشند، زیرا آنها جزء روش درمان محسوب نمی شوند. امروزه بسیاری از معاهدات چند جانبه، استثناء شدن روش های درمان پزشکی به عنوان اختراع را به رسمیت شناخته اند. از جمله موافقت نامه آزاد تجاری آمریکای شمالی، موافقت نامه بانجی، پیمان آند و معاهده همکاری ثبت اختراع.
کشورها عموماً دو علت را مبنای استثناء شدن روش های درمان پزشکی می دانند. برخی از کشورها شرایط ثبت اختراع، از جمله کاربرد صنعتی را علت استثناء شدن روش های درمان می دانند و برخی دیگر، به علت مسایل اخلاقی و سیاست های عمومی آنها را استثناء می کنند. امروزه تمایل کشورها بیشتر به سمت مبنای دوم می باشد. برای مثال، کنوانسیون اختراعات اروپا در ابتدا «روش های درمان پزشکی» را به این دلیل که این روش ها «کاربردصنعتی» ندارند استثناء می کرد. درحالی که کنوانسیون اخیر، مصوب سال 2000، روش های درمان پزشکی را بدون ارتباط با شرط کاربرد صنعتی و به دلیل نگرانی های مربوط به سیاست های عمومی، استثناء کرده است. با این وجود، کشورهایی مانند ژاپن، آفریقای جنوبی و مراکش همچنان این موضوع را به دلیل فقدان کاربرد صنعتی استثناء کرده اند. در کشورهای درحال توسعه نیز اگرچه ثبت روش های پزشکی به عنوان اختراع در تضاد با مسایل اخلاقی است، اما در این کشورها نگرانی اصلی در خصوص دسترسی به مراقبت های بهداشتی و درمانی ارزان قیمت می باشد. در این کشورها بین استانداردهای اختراع به منظور ایجاد انگیزه برای نوآوری و افزایش نتایج مطلوب بهداشت عمومی تضاد وجود دارد. با توجه به اینکه بسیاری از کشورهای درحال توسعه وارد کننده تکنولوژی می باشند، ایجاد انگیزه برای نوآوری درمقایسه با دسترسی به داروها و مراقبت های بهداشتی مقرون به صرفه، کاهش پیدا می کند.
سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که اگر هدف از استثناء کردن روش های درمان پزشکی، آزاد گذاشتن پزشک برای استفاده از آخرین پیشرفت های پزشکی در درمان بیماران می باشد، چرا داروها که آنها نیز در درمان بیماران مورد استفاده قرار می گیرند، به عنوان اختراع قابل ثبت می باشند؟ به عبارت دیگر، چرا در ازای استفاده از دارو باید هزینه پرداخت کرد اما در ازای استفاده از روش های درمان پزشکی نباید پرداختی صورت بگیرد؟ در این زمینه گفته شده است که تمایز قابل توجهی بین دارو و روش های درمان پزشکی وجود دارد. ایجاد دارو و عرضه آن به بازار روند طولانی و پر هزینه ای دارد که مستلزم وجود انگیزه برای پدیدآورنده می باشد؛ در مقابل کشف و اجرای روش های درمان پزشکی نسبتاً کم هزینه می باشد. رویکرد آمریکا در این زمینه این است که ثبت چنین اختراعاتی را اجازه می دهد، اما امکان اجرای آنها را فقط به پزشکان و افراد حرفه ای در مراقبت های پزشکی می دهد. بنابراین، اگر هدف آزادی پزشکان در ارائه آخرین پیشرفت های پزشکی برای کمک به بیماران باشد، این روش راه حل مناسبی برای حل این موضوع است.
در ادامه به مطالعه موردی برخی از قوانین مهم در رابطه با استثناء روش های تشخیص و درمان می پردازیم.

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوندبرای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید.

رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

بند دوم: بررسی برخی از قوانین در رابطه با استثناء روش های تشخیص، جراحی و درمان پزشکی
امروزه در بسیاری از کشورها روش های تشخیص، جراحی و درمان پزشکی انسان و یا حیوان اغلب از ثبت شدن به عنوان اختراع مستثنی می شوند، منتها رویکرد کشورها در این زمینه متفاوت است.
اروپا: کنوانسیون ثبت اختراعات اروپا روش های درمان پزشکی و دامپزشکی را از ثبت شدن به عنوان اختراع استثناء کرده است. چنین اختراعاتی برای تضمین استفاده کسانی که به این روش ها نیاز دارند، استثناء شده است. همان طور که ذکر شد، قبل از کنوانسیون ثبت اختراعات اروپا مصوب 2000، این روشها به دلیل فقدان کاربرد صنعتی استثناء می شدند، اما به موجب کنوانسیون سال 2000، روش های درمان بر مبنای نگرانی های اخلاقی درخصوص چنین اختراعاتی استثناء شده اند. بر این اساس اغلب کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز این مقرره را در قوانین داخلی خود اجرا کرده اند. برای تشخیص اینکه چه اختراعی مشمول این استثناء می شود، در گذشته محاکم به مهارت و دانش شخصی توجه می کردند که روش درمانی را اعمال می کرد. به این معنا که اگر این فعالیت توسط پزشک و یا دام پزشک انجام می گرفت آن عمل جزء استثناء محسوب می شد، و اگر آن فعالیت توسط شخصی که تجربه پزشکی نداشت انجام می شد، آن عمل دیگر داخل قلمرو استثنائات قرار نمی گرفت. اما امروزه این روش مورد توجه نمی باشد و تنها معیار این است که خود «روش» واجد شرایط اقدامات تشخیص، درمان و جراحی باشد؛ بدون درنظر گرفتن اینکه چه کسی این روش ها را انجام می دهد.
آمریکا: در ایالات متحده ثبت اختراع روش های پزشکی تا سال 1954، امکان پذیر نبود. اولین مورد در این زمینه پرونده مورتون علیه درمانگاه چشم پزشکی نیویورک در سال 1862 بود. در این پرونده حق ثبت اختراع برای روش استفاده از اتر، به عنوان یک بی حس کننده برای بیماران تحت عمل جراحی، به دلیل نو نبودن و بدیهی بودن اجازه داده نشد. در دادرسی غیابی برینکرهاف، پرونده مورتون توسط هیئت تجدید نظر دفتر ثبت اختراع مورد استناد قرار گرفت، که روش های درمان پزشکی برای برخی از بیماری های خاص قابل ثبت نمی باشد. به این دلیل که اعطای حق ثبت اختراع به روش های درمان خاص، با ایجاد این باور که روش مورد ادعا نتایج مورد نظر را خواهد داشت، زمینه فریب مردم را فراهم می کند. با این حال، در دادرسی غیابی شرر، در حالی که اجازه ثبت اختراعات مربوط به روش تزریق دارو با فشار زیاد داده شده بود، هیئت مدیره تصمیم خود در پرونده برینکرهاف را رد کرد و اعلام کرد که فرآیند ها و روش های پزشکی و جراحی قابل ثبت می باشند، زیرا به موجب ماده 101 قانون اختراعات آمریکا، یک فرآیند مفید ایجاد می کنند. در یک پرونده بحث برانگیز دیگر، دکتر ساموئل پالین، صاحب یک روش ثبت شده در رابطه با نحوه انجام عمل جراحی آب مروارید بدون بخیه، از افرادی که از روش او استفاده می کردند شکایت کرد. با توجه به اینکه تقریبا نیمی از روش های انجام این عمل که در آمریکا انجام می شد، بر اساس روش دکتر پالین بود. بنابراین، چند انجمن پزشکی به اجرای این حق ثبت اختراع اعتراض کردند و برای تغییر قانون گذاری در این زمینه مذاکراتی انجام دادند. در پاسخ به این مسئله، دولت آمریکا برای حمایت از پزشکان در استفاده از روش های ثبت شده، قانونی وضع کرد که بخش اول بند 3 ماده 287 آن بیان می کند: با توجه به عملکرد یک پزشک در زمینه فعالیت های پزشکی، ممکن است به موجب بند 1 و 2 ماده 271 نقضی صورت بگیرد، در این صورت مفاد مواد 281، 284 و 285 نباید علیه پزشک و یا یک موسسه حمایت از مراقبت های پزشکی در رابطه با چنین فعالیت های پزشکی به کار گرفته شود. این مواد شامل پرداخت حق الوکاله وکیل، جبران خسارت، دستور بازداشت و دادن غرامت می باشد. با این وجود، بخش اول قسمت دوم بند 3 ماده 287 برای این قاعده استثنائی بیان کرده است. بدین ترتیب که این حمایت شامل استفاده از دستگاه های ثبت شده، اقلام تولید شده، اختراعات بیوتکنولوژیکی نمی شود. به طور خلاصه، اگرچه آمریکا به روش های پزشکی حق ثبت اختراع اعطا کرده است، اما قلمرو چنین اختراعاتی را به نفع پزشکان که از چنین روش های استفاده می کنند، محدود کرده است.
کانادا: هیچ منع قانونی خاصی برای ثبت روش های پزشکی در کانادا وجود ندارد، و این مسئله تا حد زیادی به دادگاه ها واگذار شده است. دادگاه های کانادا تایید کرده اند که روش های استفاده از وسایل جراحی ذاتاً غیر قابل ثبت هستند، اما خود ابزارها و دستگاه های طراحی شده به خودی خود قابل ثبت می باشند. برای اینکه یک روش، روش درمان پزشکی محسوب شود باید درمان یا پیشگیری کند و یا سبب بهبود بیماری شود یا اختلالات فیزیکی را از طریق فیزیوتراپی یا جراحی درمان کند.
ژاپن: ماده 29 قانون اختراعات ژاپن در مورد قابلیت ثبت اختراعات می باشد. بند 1 این ماده، بیان می کند یک اختراع برای اینکه قابلیت ثبت داشته باشد باید دارای کاربرد صنعتی باشد. به موجب بند 1 ماده 2 دستورالعمل بررسی اختراع و روش های سودمند در ژاپن، روش های درمان پزشکی، کاربرد صنعتی ندارند. اصطلاح روش های پزشکی، شامل روش های تشخیص، درمان و جراحی می باشد. روش های درمان انسان از طریق جراحی از جمله عمل جراحی، خون گرفتن برای دیالیز و یا کشت بافت، روش های زیبایی در عمل جراحی که هدف آنها تشخیص و یا درمان نیست و درمان های مقدماتی برای جراحی مانند بیهوشی؛ دارای کاربرد صنعتی نمی باشند، درنتیجه قابل ثبت نیستند. همچنین روش های معالجه و درمان از جمله دادن یا تزریق دارو و یا درمان های فیزیکی برای درمان و یا مصونیت از بیماری، روش های گذاشتن اندام مصنوعی و روشهایی برای حفظ سلامت جسمی و جلوگیری از بیماری؛ این روش ها نیز قابل ثبت نمی باشند. روش های تشخیص نیز به معنای روش جمع آوری انواع مختلف داده های اندازه گیری ساختار یا عملکرد ارگان های بدن انسان توسط پزشک می باشد، که با هدف تشخیص بیماری یا بررسی وضعیت فیزیکی بدن و یا بررسی وضعیت بیماری صورت می گیرد. در مقابل، روش های درمان نمونه هایی که از بدن انسان خارج می شود و روش های جمع آوری اطلاعات در این زمینه، روش درمان محسوب نمی شوند و بنابراین از قابلیت ثبت اختراع استثناء نمی شوند.
هند: بند 9 بخش 3 قانون اختراعات 1970 هند، موضوعات غیر قابل ثبت را بیان کرده است. این ماده هرگونه فرآیند پزشکی جراحی، درمانی و پیشگیری برای درمان انسان و هرگونه فرآیند برای درمان مشابه حیوان و گیاه برای رفع بیماری و یا برای بالا بردن ارزش اقتصادی آنها و یا محصولاتشان را از ثبت شدن به عنوان اختراع، استثناء کرده است. این ماده قابلیت ثبت روش های مورد استفاده برای درمان نه تنها انسان بلکه حیوان و گیاه را ممنوع کرده است. کلمه «درمان» بسیار وسیع است و شامل «جراحی»، «پیشگیری»، «معالجه» و یا هر اقدام دیگری در این زمینه می شود. بنابراین این محدودیت قلمرو گسترده ای دارد. این مسئله توسط دادگاه های هند تفسیر نشده است اما دفتر ثبت اختراعات هند در موارد مختلفی این موضوع را تفسیر کرده است.
برزیل: ماده 10 قانون اختراعات برزیل، مواردی که به عنوان اختراع قابلیت ثبت ندارند را بیان کرده است. از جمله این موارد روش ها و تکنیک های عمل جراحی، تشخیص و یا درمان انسان یا حیوان می باشد.
آفریقا: اغلب کشورهای آفریقایی نیز ثبت روش های درمان، تشخیص و جراحی انسان و حیوان را ممنوع کرده اند. برای مثال، مراکش و آفریقای جنوبی روش های درمان پزشکی را فاقد کاربرد صنعتی دانسته اند. قانون اختراعات سازمان مالکیت فکری آفریقا، به موجب پیمان بانجی می باشد. بند 5 ماده 6 موافقت نامه بانجی، اعطای حق ثبت اختراع به روش های درمان، تشخیص و جراحی انسان و حیوان را منع کرده است. با وجود این، نیجریه یک استثناء است و ثبت روش های درمان پزشکی ذکر شده را رد نمی کند.
در حقوق ایران، اگر چه ماده 28 قانون ثبت علایم تجاری و اختراعات مصوب 1310، موارد غیر قابل ثبت را بیان کرده، اما اسمی از استثناء شدن روش های درمان پزشکی از ثبت شدن به عنوان اختراع نبرده است، و تنها در بند 3 ماده 28، فرمول ها و ترتیبات دوایی از قابلیت ثبت جدا شده اند. زیرا اجزاء، مواد تشکیل دهنده و فرم دوزاژ داروها نمی تواند انحصاری باشد و باید استثناء شوند، اما محصولات و فرآیندهای دارویی قابل ثبت می باشند. قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386، ماده 4 بیان می کند «موارد زیر از حیطه حمایت از اختراع خارج است : …. ج) روش های تشخیص و معالجه بیماری های انسان یا حیوان. این بند شامل فرآورده های منطبق با تعریف اختراع و مورد استفاده در روش های مزبور نمی شود».
در نهایت، باید گفت که مستثنیات حق اختراع یکی از بخش های قابل توجه در نظام اختراعات می باشد، که هم در قوانین داخلی و هم در قوانین بین المللی بدان پرداخته شده و گسترش دامنه آن نیز در مواردی مفید و لازم است. زیرا به موجب


دیدگاهتان را بنویسید